GEMOTOLOGIK ANALIZATOR APPARATI ISHLASH PIRINSIPI O’RGANISH - Olimjonova Guluzro Shuxratjon qizi (TADQIQOTLAR, 2026)
Kirish Zamonaviy  tibbiy  diagnostika  tizimida  laboratoriya  tahlillarining  aniqligi bevosita  qo‘llanilayotgan  texnologik  uskunalar  imkoniyatlariga  bog‘liqdir. Gematologik  analizatorlar  qon  tarkibidagi  shaklli  elementlarni  miqdoriy  va  sifat jihatidan  tahlil  qiluvchi  murakkab  elektron-mexanik  qurilmalar  hisoblanadi.  Ushbu apparatlarning  ishlash  prinsipini  chuqur  o‘rganish,  laboratoriya  natijalarining haqqoniyligini  ta’minlash  hamda  texnik  nosozliklarning  oldini  olishda  muhim ahamiyat kasb etadi. Hozirgi vaqtda gematologik tahlillarda asosan uchta fundamental prinsipdan foydalaniladi. Bular: elektr impedans usuli, lazerli oqim sitometriyasi va fotometrik  tahlil  metodlaridir.  Elektr  impedans  yoki  Kulter  prinsipi  hujayralarning elektr qarshiligini o‘lchashga asoslangan bo‘lib, u hujayra hajmini aniqlash imkonini beradi. Lazerli skanerlash usuli esa hujayra tuzilishi va granulyatsiyasi haqida aniqroq ma’lumot  berib,  leykotsitlar  formulasini  differensial  tahlil  qilishga  xizmat  qiladi. Ushbu maqolada gematologik analizatorlarning ichki tuzilishi, gidravlik tizimlarining ishlash  tartibi  va  sensorlar  tomonidan  signallarni  qayta  ishlash  jarayonlari  batafsil ko‘rib  chiqiladi.  Shuningdek,  apparatning  ishlash  prinsipini  o‘rganish  davomida yuzaga keladigan texnik muammolar va ularni bartaraf etish uslubiyoti tahlil qilinadi. Diagnostika  jarayonlarini avtomatlashtirish,  nafaqat vaqtni  tejash, balki inson omili bilan  bog‘liq  xatoliklarni  minimallashtirishning  asosiy  omilidir.  Gematologik analizatorning  ishlash  jarayoni  bir  necha  ketma-ket  bosqichlardan  iborat  bo‘lib, ularning har biri yuqori aniqlikdagi texnik nazoratni talab etadi. Birinchi bosqichda apparat  qon  namunasini  maxsus  reagentlar  bilan  aralashtiradi.  Bunda  eritrotsitlarni sanash  uchun  namuna  suyultirilsa,  leykotsitlarni  tahlil  qilish  uchun  eritrotsitlarni parchalovchi  (lizis)  eritmalardan  foydalaniladi.  Ushbu  jarayon  gidravlik  blokning klapanlari  va  nasoslari  yordamida  qat’iy  belgilangan  hajmlarda  amalga  oshiriladi. Ikkinchi bosqichda tahlil qilinayotgan namuna o‘lchov kamerasiga uzatiladi. Kulter prinsipi bo‘yicha ishlovchi qurilmalarda hujayralar mikroskopik tuynuk — aperturadan o‘tayotganda elektr impulslari hosil bo‘ladi. Har bir impuls bitta hujayraga mos keladi, impulsning amplitudasi esa hujayraning hajmiga mutanosib bo‘ladi. Zamonaviy besh differensialli  analizatorlarda  esa  lazer  nuri  hujayraga  urilib,  turli  burchaklarga sochiladi. Nur sochilish burchagi hujayraning donadorligi va yadrosining murakkabligi haqida ma’lumot beradi.