STARTUPLARNING INVESTITSION JOZIBADORLIGINI BAHOLASH: USLUBLAR VA MEZONLAR (AT ALOQABANK MISOLIDA) - Yakubova Samira Sabitdjanovna; Nurmurodov Bekmurod Jurat o’g’li (TADQIQOTLAR, 2026)
2020–2025-yillarda O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyot, fintech, elektron tijorat va IT-xizmatlar tez rivojlandi. Bu jarayon startaplarning investitsion jozibadorligini baholashni banklar, venchur fondlar va xususiy investorlar uchun dolzarb masalaga aylantirdi. Startap odatda yuqori o‘sish salohiyatiga ega, lekin barqaror daromad tarixi qisqa  bo‘lgan  innovatsion  biznes  hisoblanadi.  Shu  sababli  uni  baholashda  faqat moliyaviy ko‘rsatkichlar emas, balki bozor hajmi, texnologik ustunlik, jamoa sifati, biznes-model va risklar ham hisobga olinadi. Startaplarning  investitsion  jozibadorligini  baholashda  bir  nechta  uslublar qo‘llaniladi. Birinchisi — diskontlangan pul oqimlari usuli bo‘lib, bunda kelajakdagi daromadlar  bugungi  qiymatga  keltiriladi.  Ikkinchisi  —  multiplikatorlar  usuli,  ya’ni startap  daromadi,  foydasi  yoki  foydalanuvchilar  soni  o‘xshash  kompaniyalar  bilan solishtiriladi. Uchinchisi — venchur kapital usuli bo‘lib, investor kutilayotgan chiqish qiymati va talab qilinadigan daromadlilik asosida ulushni baholaydi. To‘rtinchisi — skoring usuli, unda startap jamoasi, mahsulot, bozor, raqobat, moliyaviy intizom va huquqiy shaffoflik ball tizimida baholanadi. AT  “Aloqabank”  misolida  startaplarni  baholashda  bankning  moliyaviy barqarorligi muhim omil hisoblanadi. Bankning aktivlari 2020-yilda 8,108 trln so‘m bo‘lgan bo‘lsa, 2024-yilda 23,251 trln so‘mga yetgan. Bu davrda aktivlar 2,87 baravar oshgan. Kredit portfeli 2020-yildagi 5,706 trln so‘mdan 2024-yilda 12,944 trln so‘mga, ya’ni 126,8 foizga ko‘paygan. Depozitlar esa 4,924 trln so‘mdan 13,815 trln so‘mga oshib, 180,6 foiz o‘sishni ko‘rsatgan. Bank kapitali 2020-yildagi 1,569 trln so‘mdan 2024-yilda 3,082 trln so‘mga yetib, 96,5 foizga oshgan.