GIPOVOLEMIK SHOKDA ORGANIZMNING KOMPENSATOR JAVOB REAKSIYALARI VA ULARNING KLINIK AHAMIYATI - Nasriddinov Salohiddin Shuhratjon oʻgʻli (TADQIQOTLAR, 2026)
Annotatsiya.  Gipovolemik  shok organizmda  aylanib  yuruvchi qon hajmining keskin kamayishi natijasida rivojlanadigan, to‘qimalar perfuziyasi va kislorod yetkazib berilishining  buzilishi  bilan  kechuvchi  kritik  holat  hisoblanadi.  Mazkur  maqolada gipovolemik  shok  rivojlanishida  yuzaga  keladigan  asosiy  kompensator  javob reaksiyalari,  jumladan  simpatik-adrenal  tizim  faollashuvi,  renin–angiotenzin–aldosteron tizimi aktivatsiyasi, antidiuretik gormon sekretsiyasining ortishi, periferik vazokonstriksiya,  markazlashgan  qon  aylanishi  va  mikrosirkulyator  moslashuv mexanizmlarining  patofiziologik  asoslari  tahlil  qilingan.  Shuningdek,  ushbu kompensator mexanizmlarning gemodinamik barqarorlikni saqlashdagi o‘rni, ularning dekompensatsiya  bosqichiga  o‘tish  mexanizmlari  hamda  intensiv  terapiya amaliyotidagi klinik ahamiyati yoritilgan. Gipovolemik shokning erta bosqichlarida kompensator  reaksiyalar  hayotiy  muhim  a’zolar  perfuziyasini  vaqtincha  saqlab qolishga  xizmat  qilsa-da,  uzoq  davom  etgan  gipoperfuziya  hujayraviy  metabolizm buzilishlari,  metabolik  atsidoz,  ko‘p  a’zoli  yetishmovchilik  va  letallik  xavfining ortishiga olib keladi. Shu sababli kompensator javob reaksiyalarini chuqur o‘rganish va  ularning  klinik  belgilarini  o‘z  vaqtida  aniqlash  reanimatsion  tadbirlarning samaradorligini oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi.