KVARS QUMLARIDAN MAGNIYOTERMIK QAYTARISH USULIDA TEXNIK KREMNIY OLISH TEXNOLOGIYASINI OPTIMALLASHTIRISH - Eshmurodov X.E; Jiyanova S.I; Suyunov J.R (TADQIQOTLAR, 2026)
Аnnotatsiya. Ushbu ilmiy ishda Surxondaryo viloyatining Jarqoʻrgʻon, Termiz, Sherobod tumanlari hamda Uchqizil hududidagi kvars qumlarining kimyoviy tarkibi, ularni boyitish usullari va magniyotermik qaytarish orqali texnik kremniy (TK) olish jarayonlari oʻrganildi. Kvars qumlari dastlab XRD (rentgen fazaviy tahlil) va XRF (rentgen-flouresans) usullarida tahlil qilinib, tarkibidagi SiO 2  miqdori va qoʻshimcha aralashmalar aniqlandi. Magniyotermik qaytarish jarayonida SiO 2 :Mg mol nisbati (1:2, 1:3, 1:4, 1:7) va harorat (600-1800°C) hamda vaqt (2-10 soat) parametrlarining taʼsiri oʻrganildi. Eng yaxshi natija 800°C da 6 soat davomida 1:2 mol nisbatda olib borilgan tajribada  qayd  etildi,  bunda  texnik  kremniyning  tozaligi  ≈87%  ga  yetdi.  Olingan mahsulot 773 markali kremniy sifatida siluminlar, ferrosilitsidlar va kremniyorganik birikmalar  ishlab  chiqarishda  qoʻllanilishi  mumkin.  Tadqiqot  natijalari  mahalliy xomashyodan  sanoat  uchun  arzon  va  samarali  texnik  kremniy  olish  imkoniyatini koʻrsatdi.