BOSH MIYA SHIKASTLANISHLARIDA JARROXLIK TAKTIKASI - Sobirjonova Mubinabonu Ulig’bek qizi, (TADQIQOTLAR, 2025)
Annotatsiya: Bosh miya shikastlanishlari zamonaviy tibbiyotda eng og‘ir va murakkab patologik holatlardan biri bo‘lib, ular inson hayoti va faoliyatiga bevosita xavf tug‘diradi. Bunday shikastlanishlar turli darajada bo‘lishi mumkin: yopiq, ochiq, diffuz yoki o‘choqli shaklda kechadi. Har bir holatda jarrohlik taktikasi shikastlanish turi,  og‘irlik  darajasi,  qon  ketish,  shish,  yoki  suyak  sinishi  kabi  omillarga  qarab tanlanadi.  Bosh  miya  jarohatlarida  asosiy  maqsad  —  hayotiy  muhim  markazlarni saqlab  qolish,  ichki  bosimni  kamaytirish,  qon  aylanishini  tiklash  va  ikkilamchi asoratlarning oldini olishdir. Shu sababli, bemor holatini tezkor baholash, neyrojarroh, reanimatolog va diagnost mutaxassislarning hamkorligi juda muhimdir. Operativ aralashuv zarurati bosh miya ichida gematoma, suyak sinishi yoki miya moddasining ezilishi aniqlanganda belgilanadi. Jarrohlik usullari orasida kraniotomiya, dekompressiv trepanatsiya, suyuqlik drenajlash yoki qon pufagini olib tashlash kabi amaliyotlar qo‘llanadi. Jarrohlikdan oldin kompyuter tomografiyasi (KT) yoki magnit-rezonans  tomografiya  (MRT)  orqali  aniq  tashxis  qo‘yish  zarur.  Har  bir  operatsiya individual  yondashuvni  talab  qiladi,  chunki  bosh  miya  tuzilmasi  nozik  va  hayotiy markazlarga boydir. Reabilitatsiya  davrida  bemorga  fizioterapiya,  dori-darmon  terapiyasi, neyropsixologik  tiklanish  va  parhez  muhim  rol  o‘ynaydi.  Jarrohlik  taktikasi muvaffaqiyatli  bajarilganda  bemorning  hayotini  saqlab  qolish,  harakat  va  nutq funksiyalarini  tiklash  imkoniyati  oshadi.  Shu  bois  bosh  miya  shikastlanishlarida jarrohlik faqat operatsion mahorat emas, balki aniq tashxis, vaqtida aralashuv va ko‘p bosqichli reabilitatsiya bilan bog‘liq tizimli yondashuvni talab qiladi. c