QANDLI DIABET KASALLIGI BILAN OG‘RIGAN BEMORLARDA GAPTOGLOBIN GENOTIPI VA YURAK-QON TOMIR KASALLIKLARI XAVFI BILAN BOG‘LIQ AHAMIYATI. - Baxodirov Behzod Baxodirovich, (TADQIQOTLAR, 2025)
Annotatsiya: Gaptoglobin ( Hp) genetik jihatdan polimorf bo‘lib, uchta asosiy genotipga ega:  Hp 1-1, 2-1 va 2-2. Har bir genotip fenotipik jihatdan  Hp tuzilishi va uning asosiy funksiyasi-eski qizil qon hujayralaridan (eritrotsitlardan) bo‘shagan erkin gemoglobinni  (Hb)  yo‘q  qilish  qobiliyati  bilan  farq  qiladi.  Qandli  diabet  bilan kasallangan  bemorlarda  2-2  genotip  mavjud  bo‘lsa,  ularning  yurak-qon  tomir kasalliklari xavfi boshqa genotiplar yoki diabet bo‘lmagan bemorlarga nisbatan yuqori bo‘lishi mumkin. Bu xavf glyukozani nazorat qilish darajasi yomonlashganda yanada oshadi. Ushbu xavfning aniq mexanizmi noma’lum bo‘lsa-da, bir nechta taklif qilingan sabablar mavjud. E vitamini diabetga chalingan va 2-2 genotipga ega bemorlarda yurak-qon tomir hodisalarini  kamaytirishi  ko‘rsatilgan,  ammo  bunday  terapiyani  qo‘llashning xavfsizligi hali noma’lum. Ilgari glyukozani agressivroq nazorat qilishning foyda va xavflarini  baholash  uchun  o'tkazilgan  muhim  tadqiqotning  post-hoc  tahlili  shuni ko‘rsatdiki, diabet bilan kasallangan va 2-2 genotipga ega bemorlarda yurak-qon tomir xavfini kamaytiruvchi foyda mavjud bo‘lishi mumkin, bu boshqa genotipli bemorlarda kuzatilmaydi.  Agar ushbu ma’lumot boshqa shunga o‘xshash muhim tadqiqotlarning post-hoc tahlillari  hamda  glukagonga  o‘xshash  peptid  agonistlari  yoki  natriy-glukoza kotransporter  ingibitorlari  bilan  o'tkazilgan  yaqingi  yurak-qon  tomir  xavfsizligi tadqiqotlaridagi genotip farqlari bilan tasdiqlansa, bu klinitsistlarga yurak-qon tomir hodisalariga  eng  ko‘p  xavf  ostida  bo‘lgan  bemorlarni  aniqlash  va  ular  uchun glyukozani  agressivroq  nazorat  qilish  yoki  boshqa  antihiperglikemik  vositalardan foydalanish bo‘yicha eng samarali strategiyalarni belgilash imkonini beradi.