SUN’IY NEYRON MODELI - Tojimamatov Israil Nurmamatovich; Moʻminov Muhammadali Xadyadillo oʻgʻli (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2025)
ANNOTATSIYA: Ushbu ilmiy maqola sun’iy intellektning fundamental komponenti hisoblangan Sun’iy Neyron Modeli ning nazariy asoslari, matematik mexanizmlari va zamonaviy neyron tarmoqlaridagi ahamiyatini chuqur tahlil qilishga bag‘ishlangan. SNM inson miyasining biologik neyronlaridan ilhomlanib yaratilgan bo‘lib, u axborotni qabul qilish, qayta ishlash va uzatishning asosiy operatsiyalarini modellashtiradi. Tadqiqotda SNM ning asosiy strukturaviy elementlari – kirish og‘irliklari (weights), qo‘shish funksiyasi (summation function), aktivatsiya funksiyasi (activation function) va bias (siljish) parametri atroflicha yoritiladi. Maqola, shuningdek, SNM ning turli xil aktivatsiya funksiyalari (masalan, Sigmoid, ReLU, Tanh) orqali chiziqli va chiziqsiz transformatsiyalarni amalga oshirish qobiliyatini va uning o‘rganish jarayonidagi, xususan, teskari tarqalish (backpropagation) algoritmidagi markaziy rolini nazariy jihatdan asoslaydi. Tadqiqotimiz SNM ning nafaqat klassik Perceptron modelidan, balki zamonaviy Chuqur O‘rganish (Deep Learning) arxitekturalaridan ham ajralmas bo‘lgan asosiy qurilish bloki ekanligini isbotlaydi.