TIL VA TAFAKKUR O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK: GO‘DAKLIKDAGI NUTQ RIVOJI VA RUHIY O‘SISH - Jo’rayeva Kaniza Akbarali qizi (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2025)
Pedagogika va psixologiya 3-bosqich talabasi Annotatsiya Ushbu ilmiy-ommabop maqolada go‘daklik davrida (0–3 yosh) til va tafakkur o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik chuqur tahlil etiladi. Bola tafakkuri va nutqining birgalikda rivojlanishi, ularning bir-birini qanday to‘ldirishi va mustahkamlashi haqidagi nazariyalar yoritiladi. Xususan, Vygotskiy tilni ijtimoiy vosita sifatida talqin etib, uning tafakkur rivojiga ta’sirini tushuntiradi. Piaget esa nutqni bola bilish faoliyatining tabiiy davomi deb qaraydi, Bruner esa til va ongning shakllanishida madaniy va kontekstual omillarga alohida e’tibor qaratadi. Maqolada go‘dakning til o‘zlashtirishida emotsional aloqa, ota-onaning nutqiy stimulasi, takroriy so‘zlashuv va mimika-kinezik vositalarning ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, bola tafakkurining bosqichma-bosqich shakllanishi, simvolik fikrlash, tushunchalar bilan ishlash va muammolarni hal qilishda nutqning o‘rni ko‘rsatib beriladi. Tadqiqotlar asosida til taraqqiyotining sustligi yoki nutqiy faollikning yo‘qligi bola kognitiv salohiyatiga qanday salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinligi muhokama qilinadi. Shu bilan birga, maqolada amaliy tavsiyalar ham ilgari suriladi — xususan, ota-onalarning bola bilan muloqot uslublari, pedagoglar tomonidan qo‘llaniladigan nutqni rag‘batlantiruvchi metodlar va ijtimoiy muhitning ahamiyati kabi masalalar yoritiladi.