MARKAZIY OSIYODA MINTAQAVIY RIVOJLANISHNING IQTISODIY BARQARORLIGI VA LOGISTIKA KORIDORIGA AYLANISH JARAYONIDA QOZOG‘ISTON VA O‘ZBEKISTONNING IPAK YO‘LI QISMINING TRANSPORT KORIDORIDAN LOGISTIKA KORIDORIGA O‘TISHI - G‘ulomjonova Shahzodahon G‘ofurjon qizi (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2025)
Annotatsiya: Markaziy Osiyo mamlakatlari, xususan, Qozog‘iston va O‘zbekiston, xalqaro savdoda ishtirok etish va iqtisodiy foyda olish maqsadida Ipak yo‘li yo‘llarini qayta qurish uchun transport infratuzilmasiga investitsiyalarni jalb qilmoqda. Qozog‘iston hukumati Rossiya va Xitoy hukumatlari bilan G‘arbiy Yevropa – G‘arbiy Xitoy (GY-GX) tashabbusiga qo’shilish orqali mamlakatning mintaqaviy rivojlanishini rag‘batlantirish niyatida yaqinlashdi. Shu bilan birga, O‘zbekiston ham Xitoy-Qirg‘iziston-O‘zbekiston (XQO) temir yo‘l loyihasi va O‘rta koridor (Trans- Kaspiy) kabi loyihalar orqali o‘z tranzit salohiyatini oshirishga intilmoqda. Ushbu maqola transport infratuzilmasining sifati va bog‘langan shaharlar va mintaqalarning eksport salohiyatiga ta’sirini baholashga qaratilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, GY-GX koridorining Qozog‘iston qismi transport koridoridan iqtisodiy koridorga aylanishning dastlabki bosqichida turibdi. Rossiya-O‘zbekiston qismi asosan tranzit vazifasini bajarib, transport infratuzilmasi darajasida ishlayotgan bo‘lsa, Xitoy-Qirg‘iziston qismi multimodalli transport koridoridan logistika koridoriga aylanishni boshlagan. O‘zbekistonlik olimlar, masalan, Nargiza Umarova (Jahon Iqtisodiyoti va Diplomatiya Universiteti) tadqiqotlarida ta’kidlaganidek, O‘rta koridorning kengayishi O‘zbekiston uchun Yevropa va Xitoy o‘rtasidagi masofani 900 km ga qisqartirib, yuk yetkazib berish vaqtini 7-8 kunga qisqartirishi mumkin, bu esa iqtisodiy samaradorlikni oshiradi. GY-GX va XQO koridorlari bilan bog‘langan konchilik va qishloq xo‘jaligi mintaqalarining iqtisodiy barqarorligi hali shubha ostida va hukumatlarning keyingi mintaqa-spetsifik siyosiy choralariga bog‘liq. O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi akademiklari tomonidan o‘tkazilgan tadqiqotlarda (masalan, transport infratuzilmasi va hududiy iqtisodiy o‘sish bog‘liqligi bo‘yicha ishlar) ta’kidlanishicha, investitsiyalarni jalb qilish atrof-muhit va iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash uchun integratsiyalashgan yondashuvni talab qiladi.