MENEJMENTLIK BUXGALTERIYA HISOBINI TASHKIL ETISHNING AVTONOM VA INTEGRATSIYALASHGAN TIZIMI - Djumayeva Go'zal; Aslamova Hilola; Sayfiyeva Nigina (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2025)
Annotatsiya: Ushbu maqolada menejmentlik buxgalteriya hisobini tashkil etishning ikki asosiy yondashuvi — avtonom va integratsiyalashgan tizim — nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Avtonom tizim, odatda, moliyaviy hisobdan mustaqil axborot konturlarini shakllantirib, qaror qabul qilishga tezkor hamda moslashuvchan xizmat ko‘rsatadi; integratsiyalashgan tizim esa yagona ma’lumotlar modeli, umumiy hisobvaraqlar reestri va ERP muhiti orqali boshqaruv hamda moliyaviy hisobni uzviy bog‘laydi. Tadqiqotda taqqoslovchi kontseptual tahlil, jarayon xaritalash, me’yoriy- texnik talablar bilan moslikni baholash, risklar va nazoratlar dizayni, shuningdek vaqt, xarajat, ishonchlilik va moslashuvchanlik mezonlari bo‘yicha funksional afzalliklar solishtirildi. Natijalar kichik va o‘rta korxonalar uchun soddalashtirilgan avtonom modelning tranzaksion cheklovlar sharoitida qulayligini, yirik diversifikatsiyalashgan subyektlar uchun esa integratsiya orqali ma’lumotlar yaxlitligi va raqamli analitikaning ustun ahamiyatga ega ekanini ko‘rsatadi. Muhokamada mas’uliyat markazlari, ABC/ABB, byudjetlash, KPI va Balanced Scorecard kabi boshqaruv instrumentlari bilan uyg‘unlashuv, shuningdek ERP joriy etilishida menejment hisobi transformatsiyasi masalalari yoritilgan. Xulosada kontingensiyaga asoslangan tanlov mezonlari, o‘tishning “avtonom–gibrid–integratsiyalashgan” yetuklik bosqichlari va ichki nazoratlar dizayni bo‘yicha amaliy tavsiyalar beriladi.