O‘ZBEKISTONDA YOSHLAR ORASIDA STOMATOLOGIK MUAMMOLARNING EPIDEMIOLOGIYASI (KARIES VA PARADONT KASALIKLARI MISOLIDA) - Qodirova.G.H; Mansurov M.M (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2025)
Mavzuning dolzarbligi: Bugungi kunda butun dunyoda, jumladan O‘zbekiston Respublikasida ham yoshlar orasida stomatologik muammolar, ayniqsa tish kariesi va parodont kasalliklari keng tarqalgan. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, maktab yoshidagi bolalarning 60–90 % ida kamida bitta karies o‘chog‘i aniqlanadi. O‘zbekiston bo‘yicha o‘tkazilgan epidemiologik tadqiqotlarda esa 12 yoshli bolalarda karies tarqalishi 65–70 % ni tashkil etishi, ayrim viloyatlarda esa bu ko‘rsatkich 80–90 % gacha yetishi aniqlangan. Erta yoshdagi bolalarda (3–6 yosh) esa karies 90 % dan ortiq hollarda uchraydi.Parodontal kasalliklar yuvinil davrida sog‘liq uchun jiddiy muammo hisoblanadi. Bu kasalliklarning dastlabki belgilari — milkning yallig‘lanishi, shishishi, qonashga moyilligi hamda patalogik cho‘ntaklarning paydo bo‘lishidir. Ushbu o‘zgarishlar vaqtida aniqlanib, davolanmasa, asta-sekin to‘qimalarning chuqur zararlanishiga, alveolyar suyakka zarar yetishiga va oxir-oqibat tishlarning muddatidan oldin yo‘qotilishiga olib keladi.Og’iz bo’shlig’i muammolar nafaqat sog’liq, balki ijtimoiy iqtisdiy sohalarga salbiy ta’sir ko’rsatadi. Ular bolalarning o’qishdagi faoliyatini pasaytradi, og’riq va noqulaylik tufayli hayot sifatini yomonlashtradi.Shu sababli yoshlar orasida og’iz bo’shlg’i kasalliklarning epidemiologiyasini chuqur o’rganish, ularning xavf omillarini va oqibatlarini tahlil qilish hamda samarali profilaktika choralarini ishlab chiqish bugungi kunda og’iz bo’shlig’ining eng dolzarb masalalaridam biri hisoblanadi.