NOGIRON BOLALARDA IJTIMOIY OMILLARNING O‘RNI - Kasimova D.A (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Bugungi globallashuv sharoitida bolalar salomatligi masalalari davlatlar rivojlanishi va ijtimoiy barqarorligining asosiy ko‘rsatkichlaridan biri sifatida qaralmoqda. Ayniqsa, tug‘ma rivojlanish nuqsonlari (anomaliyalar) bilan tug‘ilgan bolalar sonining yil sayin ortib borayotgani tibbiyot, biologiya, psixologiya, pedagogika va ijtimoiy himoya tizimlari oldiga yangi vazifalarni qo‘ymoqda. Tug‘ma anomalilar qator jismoniy, aqliy, sezgi va ichki a’zolar faoliyati bilan bog‘liq bo‘lgan tug‘ma buzilishlar majmuasi bo‘lib, bolalarda hayot sifati, rivojlanish sur’atlari va ijtimoiy integratsiya ko‘rsatkichlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, tug‘ma anomaliyalar har yili dunyo bo‘ylab 295–340 mingdan ortiq yangi tug‘ilgan chaqaloq o‘limiga sabab bo‘ladi, qolganlari esa turli darajadagi nogironlik bilan hayot kechiradi. JSSTning 2023-yilgi yangilangan tahlillarida dunyodagi har 33 nafar go‘dakdan kamida 1 nafri tug‘ma nuqson bilan tug‘ilishi qayd etilgan (JSST, 2023). Bu faqat klinik jihat. Ijtimoiy ko‘rsatkichlar bundan ham chuqurroq — tug‘ma anomalili bolalarning katta qismi maktabga qabul qilishda cheklovlarga duch keladi, oilaviy parvarish resurslari ortadi, ijtimoiy yordamga bo‘lgan ehtiyoj kuchayadi.