BEPUSHTLIK VA ZAMONAVIY TURMUSH TARZI: ETIOLOGIK OMILLAR VA PROFILAKTIKA - Omonova Sayyora Rasulovna; Asqarova Tursunoy Marufjon qizi (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya:Zamonaviy turmush tarzi omillari, jumladan, chekish, spirtli ichimliklarni haddan tashqari iste’mol qilish, semizlik, noto’g’ri ovqatlanish, harakatsizlik va stress, bepushtlikning asosiy etiologik sabablari hisoblanadi. Ushbu maqola ushbu omillarning erkak va ayollar reproduktiv salomatligiga ta’sirini ilmiy tadqiqotlar asosida ko’rib chiqadi. Profilaktika choralari sifatida sog’lom ovqatlanish, muntazam jismoniy faollik, zararli odatlardan voz kechish va stressni boshqarish tavsiya etiladi. Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, turmush tarzini o’zgartirish orqali bepushtlik xavfini 30-50% ga kamaytirish mumkin. Ushbu ish global statistika va so’nggi meta-tahlillarga asoslangan. Jahon sog’liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko’ra, 2025 yil holatiga ko’ra, reproduktiv yoshdagi har oltita odamdan biri (taxminan 17.5%) hayoti davomida bepushtlikdan aziyat chekadi. Bu ko’rsatkich yuqori, o’rta va past daromadli mamlakatlarda deyarli bir xil bo’lib, global sog’liq muammosi ekanligini tasdiqlaydi. Bepushtlikning 30–50% holatlari modifikatsiya qilinadigan (o’zgartirish mumkin bo’lgan) turmush tarzi omillariga bog’liq bo’lib, ular orasida chekish, spirt, semizlik va harakatsizlik eng muhimlari hisoblanadi.