TALABALARNING O‘Z-O‘ZINI NAZORAT QILISH KO‘NIKMALARINI RIVOJLANTIRISHDA RAQAMLI TA’LIM MUHITINING PSIXOLOGIK OMILLARI - Doniyorov Kamoliddin Nizomidin o'g'li (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Zamonaviy oliy ta’lim tizimida shaxsning mustaqil o‘quv faoliyatini tashkil etish, o‘z bilimini baholash va o‘z-o‘zini boshqarish ko‘nikmalarini rivojlantirish muhim psixologik-pedagogik vazifalardan biri hisoblanadi. Globallashuv, raqamlashtirish va axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi ta’lim jarayonining mazmuni va shakliga sezilarli ta’sir ko‘rsatib, talabaning faqat bilim oluvchi emas, balki o‘z o‘quv faoliyatini ongli ravishda boshqaruvchi faol subyekt sifatida shakllanishini talab etmoqda. Shu nuqtayi nazardan, o‘z-o‘zini nazorat qilish ko‘nikmasi shaxsning kognitiv rivojlanishi, reflektiv tafakkuri va o‘quv motivatsiyasini shakllantirishda muhim psixologik omil sifatida qaraladi. Pedagogik psixologiyada o‘z-o‘zini nazorat qilish shaxsning o‘z faoliyatini rejalashtirish, monitoring qilish, baholash va tuzatish qobiliyatlarini o‘z ichiga oluvchi murakkab metakognitiv jarayon sifatida talqin etiladi. Bu jarayon shaxsning ichki nazorat mexanizmlarini faollashtirib, o‘z xatti-harakatlarini ongli boshqarishga xizmat qiladi. O‘z-o‘zini nazorat qilish ko‘nikmasi rivojlangan talaba o‘z o‘quv maqsadini aniq belgilaydi, bilim darajasini baholaydi, o‘z xatolarini aniqlaydi va ularni bartaraf etish strategiyalarini ishlab chiqadi. Natijada, o‘quv faoliyati samaradorligi oshib, mustaqil o‘rganish jarayoni izchil shakllanadi.