O’ZBEKISTONDA FINTEX BOZORI VA UNING SAMARADORLIGINI OSHIRISH YO’LLARI - Gulmurodov Bekzod Norbek o‘g‘li (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Oʻzbekistonda fintex bozori soʻnggi yillarda raqamli iqtisodiyotning eng tez rivojlanayotgan yoʻnalishlaridan biriga aylandi. Mamlakatda raqamlashtirish jarayonlari jadallashuvi, internet va mobil aloqa qamrovining kengayishi, yoshlar ulushining yuqoriligi hamda davlat tomonidan moliyaviy xizmatlarni modernizatsiya qilishga qaratilgan islohotlar fintex ekotizimining shakllanishi va kengayishiga zamin yaratdi. An’anaviy bank xizmatlari bilan bir qatorda raqamli toʻlovlar, elektron hamyonlar, onlayn kreditlash, kraudfanding platformalari, sugʻurta texnologiyalari va blokcheyn asosidagi yechimlar bozorda faol qoʻllanilmoqda. Oʻzbekistonda fintex bozori rivojlanishining asosiy omillaridan biri — toʻlov tizimlarining transformatsiyasidir. Soʻnggi yillarda naqd pulsiz hisob-kitoblar ulushi sezilarli darajada oshdi. Plastik kartalar, mobil ilovalar va QR-kod asosidagi toʻlovlar aholining kundalik hayotiga chuqur kirib bordi. Bu esa moliyaviy operatsiyalar tezligi, shaffofligi va qulayligini ta’minlab, iqtisodiy aylanishni jadallashtirdi. Shu bilan birga, banklar oʻz faoliyatida raqamli xizmatlar ulushini kengaytirib, masofaviy identifikatsiya, onlayn kredit ajratish va mobil bank xizmatlarini yoʻlga qoʻydi. Fintex bozori samaradorligini oshirishda normativ-huquqiy baza muhim ahamiyat kasb etadi. Mamlakatda moliyaviy texnologiyalarni qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan qator qaror va farmonlar qabul qilindi. Biroq, tez oʻzgaruvchan raqamli muhit sharoitida huquqiy tartibga solish mexanizmlarini doimiy takomillashtirib borish zarur. Xususan, elektron pullar, raqamli aktivlar, ochiq banking (open banking) va ma’lumotlar almashinuvi bilan bogʻliq normalarni aniq belgilash fintex subyektlari uchun barqaror va ishonchli muhit yaratadi. Regulyator tomonidan “regulyator sandbox” mexanizmini keng joriy etish innovatsion mahsulotlarni sinovdan oʻtkazish va xavflarni boshqarish imkonini beradi.