"O‘TKAN KUNLAR" – O‘ZBEK ROMANCHILIGINING GULTOJI - Arziqulova Dilobar Narmuhammad qizi (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya Ushbu maqolada o‘zbek adabiyoti tarixida yangi davrni boshlab bergan buyuk adib Abdulla Qodiriyning "O‘tkan kunlar" romani o‘zbek romanchiligining cho‘qqisi va "gultoji" sifatida tahlil qilinadi. Maqolada asarning yaratilish tarixi, undagi milliy ruhning maqsadi va yozuvchining badiiy mahorati keng yoritilgan. Roman nafaqat ishqiy sarguzashtlar majmuasi, balki Turkistonning XIX asr o‘rtalaridagi ijtimoiy- siyosiy ahvoli, millat taqdiri va parokandalikning fojiaviy oqibatlari aks etgan tarixiy to’ntarilish sifatida ko‘rib chiqiladi. Muallif Otabek va Kumushning pok muhabbati orqali insoniy tuyg‘ularning yuksakligini, Yusufbek hoji obrazi orqali esa davlat arbobining vatanparvarlik va millat dardi bilan yashash tamoyillarini ochib beradi. Shuningdek, maqolada asarning tili, undagi xalqona iboralar, maqol va matallarning badiiy vazifasi hamda Qodiriyning o‘zbek tili rivojiga qo‘shgan hissasi ilmiy asoslanadi. Tadqiqot davomida "O‘tkan kunlar" romani bugungi kunda ham o‘z dolzarbligini yo‘qotmaganligi, u yosh avlod tarbiyasida milliy qadriyatlarni e’zozlash va tarixiy xatolardan xulosa chiqarishda muhim manba ekanligi ta’kidlanadi.