O‘ZBEK MODELI ASOSIDA IQTISODIY ISLOHOTLAR VA ULARNING NATIJALARI - Valisher Abirov; Nozima Sobirova (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Mustaqillikka erishganidan so‘ng O‘zbekiston oldida eng muhim vazifalardan biri iqtisodiy tizimni tubdan o‘zgartirish edi. Rejalashtirilgan iqtisodiyotdan bozor munosabatlariga o‘tish jarayoni murakkab bo‘lib, bu nafaqat iqtisodiy, balki jamiyatning barcha qatlamlariga ta’sir qiluvchi keng ko‘lamli islohotlarni talab qilar edi. Shu sharoitda mamlakat o‘ziga xos rivojlanish yo‘lini tanladi. “O‘zbek modeli” deb nom olgan bu yondashuv bosqichma-bosqich islohotlar orqali iqtisodiy o‘sish bilan birga ijtimoiy barqarorlikni saqlashga qaratildi. O‘zbek modelining asosiy tamoyili keskin iqtisodiy o‘zgarishlardan qochib, islohotlarni bosqichma-bosqich amalga oshirishga asoslangan edi. Bu yondashuvning sababi shundaki, o‘tish davrida ko‘plab davlatlar “shok terapiya” usulini qo‘llab, tezkor liberallashtirish orqali iqtisodiy beqarorlik, ishsizlik va inflatsiyaning keskin oshishiga duch kelgan edi. O‘zbekistonda esa davlat iqtisodiyotning asosiy tayanch tarmoqlarini nazoratda ushlab turib, o‘zgarishlarni asta-sekin amalga oshirishni ma’qul ko‘rdi. Dastlab bu siyosat ehtiyotkorlik sifatida qabul qilingan bo‘lsa-da, vaqt o‘tishi bilan uning natijalari yaqqol ko‘rina boshladi. Iqtisodiyotda keskin qulashning oldi olindi, asosiy infratuzilma saqlanib qoldi va ishlab chiqarish jarayonlari to‘xtab qolmadi. Bu esa keyingi islohotlar uchun barqaror poydevor yaratdi. Xususiy sektor rivojlanishi O‘zbek modelining eng muhim natijalaridan biri bo‘ldi. Kichik biznes va tadbirkorlik asta-sekin iqtisodiyotning harakatlantiruvchi kuchiga aylandi. Bugungi kunda savdo nuqtalari, xizmat ko‘rsatish korxonalari, kichik ishlab chiqarish sexlari va oilaviy bizneslar keng tarqalgan. Bu nafaqat iqtisodiy faollikni oshirdi, balki aholining o‘zini-o‘zi band qilish imkoniyatini ham kengaytirdi.