SAMARQAND SHAHRI AVTOTRANSPORT SHOVQIN DARAJASINING EKOLOGIK TAHLILI - Xalilova Sohila Begmaxammatovna; Jabborova Shoxista Mustofo qizi (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
ANNOTATSIYA Ushbu tadqiqotda Samarqand shahrining 11 ta asosiy nuqtasida (Universitet xiyoboni, Registon maydoni, Rudakiy ko‘chasi, Mirzo Ulug‘bek ko‘chasi va boshqalar) avtotransport vositalarining soni (yengil va og‘ir) va ular hosil qilgan shovqin darajasi (Max dBA va Leq dBA) uch marta takroriy o‘lchash asosida baholandi. Natijalarga ko‘ra, eng yuqori shovqin darajasi Rudakiy ko‘chasi (Siyob bozori) da qayd etilgan – Max 88,0 dBA va Leq 74,8 dBA. Bu hududda og‘ir transport vositalarining soni 34 tagacha, yengil avtomobillar esa 308 tagacha yetgan. Mirzo Ulug‘bek ko‘chasi (GUM) da ham yuqori ko‘rsatkichlar kuzatilgan: Max 87,1 dBA va Leq 72,0 dBA. Eng past shovqin darajasi Bo‘stonsaroy ko‘chasi (Max 67,8 dBA) va Registon maydoni oldida (Leq 61,0 dBA) aniqlandi. Og‘ir transport vositalarining soni bilan ekvivalent shovqin darajasi (Leq) o‘rtasida to‘g‘ri korrelyatsiya kuzatildi. Rudakiy ko‘chasi va Mirzo Ulug‘bek ko‘chasi akustik ifloslanish jihatidan eng xavfli hududlar sifatida belgilandi. Tadqiqot natijalari shahar transport oqimini optimallashtirish va shovqinni kamaytirish choralarini ishlab chiqish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.