NEFT QAZIB CHIQARISHDA CHUQURLIK NASOSLARI ISHI KO’RSATGICHLARIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR - Abdirazakov Akmal Ibragimovich; Soatov Jahongir G‘afur o‘g‘li (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
АNNOTATSIYA Ushbu maqolada neft quduqlari xom-ashyosi tarkibiy qismlari o‘zgarishiga bog‘liq ravishda chuqurlik nasoslarning ish qobiliyatiga ta’sir etuvchi omillar va uni bartaraflash usullarini tadqiq qilish orqali quduqlardan neft olish miqdorini oshirish ishning asosiy vazifasi qilib qo‘yildi. Neft konlaridagi mahsuldor qatlamlarni suvlanish darajasining oshib ketganligi mexanik holatda qazib olish jarayonida, yig‘ish va tovar neftni tayyorlashda murakkabliklarni keltirib chiqaradi. Bunday turdagi murakkabliklarga teskari turdagi katta qiymatga ega bo‘lgan va qovushqoq suvneft emulsiyalarining paydo bo‘lishidir. Shtangali chuqurlik nasoslarlari ishlatish jarayonlarida sodir bo‘ladigan murakkabliklar va ularni nasoslarning ish ko‘rsatgichlariga ta’sir etishini bartaraf qilish choralarini takomillashtirish muammolari bo‘yicha ko‘pgina olimlar ilmiy ish olib borishgan. Barqaror emulsiyalar shtangali chuqurlik nasos (shtangali chuqurlik nasoslari) qo‘llanilganda shtangalarni uzilib ketishiga, markazdan qochma elektr nasos (MQEN) da elektr qismlarini uzilishiga va BED (botma elektr dvigatellarni) o‘z muddatidan oldin ta’mirlash ishlarini olib borishni talab qiladi. Shtangali chuqurlik nasoslarining kamerasini to‘liq suyuqlik bilan to‘lmaganligi tufayli hamda shtangaga beriladigan cho‘zuvchi kuchlanishning ta’sirida markazdan qochma elektr nasosning ishchi organlarida gidravlik qarshilikni kuchayishi hisobiga kunlik uzatish ko‘rsatgichi 2 martaga kamayib ketadi. Neft qazib chaqrishda chuqurlik nasoslarni ishlatish jarayoni ish ko‘rsatkichlariga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan olillar, ya’ni neft tarkibidagi erigan gazlarning ajralib chiqishi, qum zaralari, og‘ir uglevodorodlarning quduq ko‘targilari va nasos ishchi qismlarida chukib qolishi kabi salbiy olillari va ta’sir oqibatlari haqida ma’lumotlar keltirilgan.