RO‘ZA TUTISHNING ORGANIZMGA TA’SIRI: AUTOFAGIYA VA HUJAYRAVIY YANGILANISH MEXANIZMLARI - Ro‘ziyev Navro‘z Ixtiyor o‘g‘li; Saidov Shuxratjon Valijon o‘g‘li; Aliyev Muhammadali Jamshid o’g’li (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya. Ushbu maqolada ro‘za tutishning inson organizmiga fiziologik va molekulyar ta’siri, xususan autofagiya jarayoni orqali hujayraviy yangilanish mexanizmlari tahlil qilinadi. Oziq moddalarning vaqtinchalik cheklanishi natijasida organizmda metabolik qayta dasturlanish yuzaga kelib, energiya manbalari qayta taqsimlanadi va hujayra ichki komponentlarining parchalanishi faollashadi. Autofagiya jarayoni orqali eskirgan yoki shikastlangan organellalar va oqsillar yo‘q qilinib, hujayra ichki muvozanati saqlanadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ro‘za autofagik jarayonlarni rag‘batlantirib, metabolik sog‘liqni yaxshilash, yallig‘lanishni kamaytirish va hujayraviy regeneratsiyani qo‘llab-quvvatlashda muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, ro‘za tutish organizmning stressga moslashuvini oshiradi va ayrim kasalliklar, jumladan metabolik sindrom hamda neyrodegenerativ kasalliklar rivojlanish xavfini kamaytirishi mumkin.