MOBIL ILOVALARDA MA’LUMOTLARNI OʻGʻIRLASH VA SOXTALASHTIRISHGA QARSHI HIMOYA USULLARINI TAHLIL QILISH VA BAHOLASH - Turdiyev Temur; Ro‘zmatov Nuraddin Islomboy oʻgʻli (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya Maqsad: Ushbu tadqiqot mobil ilovalarda ma’lumotlarni o‘g‘irlash va soxtalashtirish tahdidlariga qarshi qo‘llaniladigan himoya usullarini tizimli tahlil qilish va samaradorlik mezonlari bo‘yicha baholashga qaratilgan. Metodlar: Tadqiqotda adabiyotlarni tizimli ko‘rib chiqish, taqqoslama tahlil va STRIDE tahdid modellash metodologiyasi qo‘llanildi. 2018–2024-yillar oralig‘ida chop etilgan 120 dan ortiq maqola ko‘rib chiqilib, 38 tasi tanlandi; himoya mexanizmlari to‘rtta mezon bo‘yicha 1–5 ball tizimida baholandi. Natijalar: Hujum vektorlari tahlili shuni ko‘rsatdiki, tarmoq hujumlari (28%) va zararli dasturlar (23%) eng ko‘p tarqalgan tahdidlardir. AES-256 shifrlash (4,9/5,0), TLS 1.3 (4,8/5,0) va OAuth 2.0 (4,6/5,0) eng yuqori samaradorlikka ega himoya mexanizmlari sifatida aniqlandi. Taklif etilgan uch qatlamli himoya modeli ma’lumot o‘g‘irlashni aniqlashda 94,7%, tarmoq hujumlarini oldini olishda esa 97,2% ko‘rsatkichga erishdi. Xulosa: Ko‘p qatlamli himoya yondashuvi yagona mexanizmga nisbatan 2,3–2,8 baravarga samarali ekanligi tasdiqlandi. Mobil ilova ishlab chiquvchilarga AES-256 shifrlash, qisqa muddatli JWT tokenlar va TLS 1.3 ni majburiy qo‘llash tavsiya etiladi.