FOTOELEKTROKOLORIMETR ASOSIDAGI KOLORIMETRIK TAHLILLARDA TASHQI SIFAT NAZORATI (EQA/PT) VA INTERLABORATOR TAQQOSLASHNING AHAMIYATI - XAMROXO‘JAYEV IBROXIMXO‘JA JALOLIDDIN O‘G‘LI (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya Fotoelektrokolorimetr asosida bajariladigan kolorimetrik tahlillarda tashqi sifat nazorati (EQA/PT) va interlaborator taqqoslashning laboratoriya natijalari ishonchliligi va metrologik izchilligini ta’minlashdagi rolini tahlil qilish. Usullar. WHO va boshqa tashkilotlarning EQA bo‘yicha tavsiyalari, fotometrik o‘lchovlar uchun tashqi sifat nazorati dasturlari hamda fotometrik absorbtsiya o‘lchovlarining interlaborator baholashiga oid ilmiy maqolalar tahlil qilindi. Fotoelektrokolorimetrda bajariladigan tipik glukoza yoki bilirubin tahlili misolida laboratoriya ichki nazorati va tashqi sifat nazorati natijalari o‘rtasidagi bog‘lanishni ko‘rsatuvchi soddalashtirilgan model ishlab chiqildi. Natijalar. Adabiyotlarda fotometrik absorbtsiya o‘lchovlari bo‘yicha 600-800 laboratoriya qatnashgan tashqi sifat nazorati dasturlarida ishtirokchi laboratoriyalar natijalari dispersiyasi normal taqsimotdan chetga chiqishi, value-larning katta qismi tor oraliqda to‘plansa-da, taxminan 10% laboratoriya natijalari 2-3 barobar keng diapazonda joylashgani ko‘rsatilgan. Global so‘rov natijalariga ko‘ra, ko‘pchilik laboratoriyalar EQA dasturlarida ishtirok etsa-da, ularning natijalarini umumiy sifat tizimiga integratsiya qilish va EQA ma’lumotlaridan metod va uskunani takomillashtirishda foydalanishda bo‘shliqlar mavjud. Modellash shuni ko‘rsatdiki, bir xil EQA namunasi uchun laboratoriya natijalarining ±10-15% diapazonida tarqalishi, agar davriy tahlil qilinmasa, klinik qarorlar uchun sezilarli sistematik farqlarga olib kelishi mumkin. Xulosa. Fotoelektrokolorimetr apparatlarida bajariladigan kolorimetrik tahlillar uchun EQA/PT dasturlarida muntazam ishtirok etish, interlaborator taqqoslash natijalarini tahlil qilish va aniqlangan og‘ishlar bo‘yicha tuzatish choralari ko‘rish laboratoriya natijalarining izchilligi va metrologik izchilligini ta’minlashda muhim mexanizm hisoblanadi.