FOTOELEKTROKOLORIMETR APPARATLARIDA TEXNIK XIZMAT VA KALIBRLASHNING O‘LCHASH ANIQLIGIGA TA’SIRI - XAMROXO‘JAYEV IBROXIMXO‘JA JALOLIDDIN O‘G‘LI (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya Klinik laboratoriyalarda qo‘llaniladigan fotoelektrokolorimetr apparatlarida texnik xizmat ko‘rsatish va kalibrlashning optik zichlik va konsentratsiya o‘lchash aniqligiga ta’sirini tahlil qilish hamda kalibrlash strategiyasini asoslash. Usullar. Kolorimetriya va spektrofotometriya nazariyasi asosida Bier–Lambert qonuni bilan bog‘liq matematik model tuzildi. Standart eritmalar uchun “ideal” va “kalibrlanmagan” kalibrlash stsenariylari ko‘rib chiqilib, nol nuqtasi va qiyalik (sezgirlik) xatoliklarining optik zichlik hamda hosil bo‘lgan konsentratsiya qiymatlariga ta’siri hisoblab chiqildi. Shuningdek, klinik laboratoriya amaliyotida tavsiya etiladigan kundalik sifat nazorati va davriy kalibrlash sxemasi uchun konseptual taqqoslash berildi. Natijalar. Modellash natijalariga ko‘ra, kalibrlashdagi 5–10% lik qiyalik xatosi va nol nuqtasining siljishi standart eritmalar konsentratsiyasi uchun 6–12% gacha bo‘lgan nisbiy xatolikka olib kelishi mumkin. Past konsentratsiya diapazonida nol xatosi, yuqori diapazonda esa qiyalik xatosi ustuvor rol o‘ynaydi. Kunlik sifat nazorati va kamida yillik kalibrlashni joriy etish orqali amaliy xatolikni laboratoriya uchun maqbul bo‘lgan ±5% diapazonida ushlab turish mumkinligi asoslandi. Xulosa. Fotoelektrokolorimetr apparatlarida kalibrlash va texnik xizmat ko‘rsatish faqat texnik talab emas, balki klinik natijalar ishonchliligi va laboratoriya diagnostikasi sifatini ta’minlovchi muhim omildir. Standart eritmalar bilan muntazam nazorat, servis jurnallari yuritish va ishlab chiqaruvchi tavsiyalariga asoslangan kalibrlash rejimini joriy etish kolorimetrik o‘lchashlarning aniqligini sezilarli darajada yaxshilaydi.