ENDOSKOP APPARATLARIDA TEXNIK XIZMAT KO‘RSATISHNING OPTIK TASVIR SIFATIGA TA’SIRI - MAXAMMADSHOKIROV SANJARBEK BAXTIYOR O‘G‘LI (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Endoskop apparatlariga texnik xizmat ko‘rsatish va optik tizimni parvarishlashning tasvir sifati - rezolyutsiya, yorqinlik va kontrast - ga ta’sirini tahlil qilish hamda optik degradatsiyani kamaytirishga qaratilgan servis strategiyasini asoslash. Usullar. Endoskop optik tizimi degradatsiyasi bo‘yicha ko‘p markazli tadqiqotlar, endoskop optikasini tekshirish usullari va yoritish tizimining eskirishi haqidagi ilmiy manbalar tahlil qilindi. Rigid va moslashuvchan endoskoplarning optik qismlari (distal oynacha, linzalar, optik tolalar) hamda yoritish tizimi (halogen/ksenon/LED) uchun soddalashtirilgan ekspluatatsion model tuzilib, “servisgacha” va “servisdan keyin” tasvir sifati ko‘rsatkichlari - rezolyutsiya, yorqinlik va kontrast - faraziy sonli misollar asosida solishtirildi. Natijalar. Adabiyot ma’lumotlariga ko‘ra, klinik sharoitda ishlatiladigan rigid endoskoplarning taxminan uchdan bir qismida optik degradatsiya bosqichlari fokal nuqsonlar, yorqinlikning umumiy pasayishi va tasvirning markaz/periferiyasida kontrastning yo‘qolishi orqali namoyon bo‘ladi. Modellash natijalarida servisgacha holatda tasvir rezolyutsiyasi 40 chiziq/mm dan 28 chiziq/mm gacha, yorqinlik nisbati esa 100% dan 65-70% gacha pasayishi, servisdan keyingi optik tozalash va komponentlarni almashtirish natijasida bu ko‘rsatkichlar mos ravishda 38-40 chiziq/mm va 90-95% gacha tiklanishi ko‘rsatildi. Xulosa. Endoskop apparatlarida texnik xizmat va optik parvarish tasvir sifatini saqlab qolish, kichik lezyonlarni aniqlash imkoniyatini oshirish va bemor xavfsizligini ta’minlash uchun zarurdir. Optik tizimni muntazam tekshirish, yoritgich intensivligini nazorat qilish va degradatsiya belgilari paydo bo‘lganda komponentlarni o‘z vaqtida almashtirish klinik amaliyotda yuqori sifatli endoskopik tasvirni saqlashga xizmat qiladi.