ELEKTR TAQSIMLASH TARMOQLARIDA AVTOMATLASHTIRILGAN MONITORING TIZIMLARINING ENERGIYA SAMARADORLIGIGA TA’SIRI - Yo’lchiyev Mash’albek Erkinovich; Shavkatov Muhammadjon Umidjon o’gli (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Kirish Elektr energetikasi har qanday mamlakat iqtisodiyotining muhim asosi hisoblanadi. Elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish va taqsimlash jarayonlarida energiya isroflarini kamaytirish, tizimning ishonchliligi va samaradorligini oshirish dolzarb vazifalardan biridir. An’anaviy elektr taqsimlash tarmoqlari ko‘pincha eski texnologiyalar va cheklangan monitoring imkoniyatlari tufayli yuqori energiya yo‘qotishlariga duch keladi. Bu esa iqtisodiy va ekologik jihatdan salbiy oqibatlarga olib keladi. Shu sababli, zamonaviy avtomatlashtirilgan monitoring tizimlarini joriy etish orqali energiya samaradorligini oshirishga bo‘lgan ehtiyoj tobora ortib bormoqda. Ushbu tezisda elektr taqsimlash tarmoqlarida avtomatlashtirilgan monitoring tizimlarining energiya samaradorligiga ta’siri atroflicha o‘rganiladi. Xususan, SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) va ASKUE (Elektr energiyasini hisobga olish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimi) kabi tizimlarning ishlash prinsiplari, ularning tarmoqdagi energiya isroflarini kamaytirishdagi roli, shuningdek, aqlli tarmoqlar (Smart Grid) konsepsiyasi doirasida bu tizimlarning ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari elektr taqsimlash tarmoqlarida energiya samaradorligini oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berishga qaratilgan.