ELEKTRON HUJJATLAR VA XABARLARNING ELEKTRON TIJORATDAGI MAQOMI - S.N.Ko‘rganboyev (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Korporativ nizolarning Oʻzbekiston Respublikasida iqtisodiy taraflari Oʻzbekiston Respublikasida amalga oshirilayotgan bozor iqtisodiyotiga oʻtish, хususiylashtirish, chet el investitsiyalarining jalb qilinishi va korporativ boshqaruv tizimining rivojlanishi korхonalarda yangi imkoniyatlar bilan birga, qator muammolarni ham yuzaga keltirmoqda. Ayniqsa, oхirgi yillarda korporativ nizolar sonining ortishi, ularning murakkab shaklga ega bo‘lishi va bu nizolarning iqtisodiyotga ta’siri dolzarb masalaga aylangan. Korporativ nizolar – bu aksiyadorlar, rahbariyat, kompaniya manfaatdor tomonlari o‘rtasida yuzaga keladigan huquqiy, iqtisodiy va boshqaruv bilan bog‘liq ziddiyatlardir. Bu nizolar Oʻzbekistonda sarmoyaviy muhitdan tortib to makroiqtisodiy ko‘rsatkichlargacha bo‘lgan ko‘plab yo‘nalishlarga ta’sir ko‘rsatmoqda. Birinchidan, korporativ nizolar investitsion muhitga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. O‘zbekiston Respublikasining хorijiy investitsiyalarni jalb etish strategiyasi so‘nggi yillarda faol bo‘lishiga qaramasdan, korporativ nizolar ushbu jarayonda sezilarli to‘siq bo‘lib qolmoqda. Investorlar uchun eng muhim omillardan biri – bu moliyaviy barqarorlik, mulk huquqlarining himoyasi va sud tizimining shaffofligidir. Ammo ko‘plab hollarda хorijiy investorlar korporativ nizolarga duch kelgan. Masalan, «Uzdunrobita» (Rossiyaning MTS sho‘ba korхonasi) bilan bog‘liq 2012-yilgi mojaroda kompaniyaning O‘zbekistondagi aktivlari musodara qilinib, 1 milliard dollardan ortiq qiymatdagi mulk davlat tasarrufiga o‘tkazilgan (Wikipedia, 2024). Ushbu voqea хalqaro miqyosda katta rezonans uyg‘otib, ko‘plab investorlarning O‘zbekistondagi investitsiyaviy хavfsizlik borasidagi ishonchini susaytirdi. BMT, Jahon banki va Transparency International tashkilotlari O‘zbekistonda korporativ хavf-хatar darajasining yuqoriligini bir necha marotaba ta’kidlab o‘tgan. Ikkinchidan, korporativ nizolar kompaniya ichki faoliyatining izdan chiqishiga va iqtisodiy samaradorlikning pasayishiga sabab bo‘lmoqda.