SUT KISLOTASI ORQALI BOSHQARILADIGAN EPIGENETIK BELGILAR ATSIDOZ VA ALKALOZ FONIDA EOZINOFIL GEN IFODALANISHI - Majidova Go’zal; Solimirzayeva Gulmira (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
ANNOTATSIYA: Ushbu sharxli maqola sut kislotasi tomonidan boshqariladigan epigenetik mexanizmlar, xususan, laktilatsiya modifikatsiyasining atsidoz va alkaloz sharoitida eozinofil granulotsitlar gen ifodalanishiga ta’sirini tahlil qilishga bag’ishlangan. So’nggi o’n yillikdagi tadqiqotlar sut kislotasi oddiy metabolik chiqindi mahsulot emas, balki immun hujayralari faoliyatini boshqaruvchi muhum signal molekulasi ekanligini ko’rsatdi. 2019-yilda giston oqsillarida laktilatsiyaning kashf etilishi epigenetik gen boshqaruvi bilan metabolizm o’rtasidagi bog’liqlikni tushunishda yangi bosqichni ochdi. Eozinofillar nafaqat allergik reaksiyalarning klassik effektor hujayralari, balki metabolik gomeostazni saqlashda ham ishtirok etadi. Atsidoz sharoitida sut kislotasi to’planishi eozinofillarda laktilatsiya darajasini oshirib, yallig’lanishga qarshi genlarning aktivatsiyasiga olib keladi. Alkaloz holatida esa bu jarayonlar boshqacha yo’nalishda kechadi. Ushbu maqolada sut kislotasi konsentratsiyasining o’zgarishi, atsidoz va alkalozning eozinofil gen ifodalanishiga epigenetik ta’sir mexanizmlari, shuningdek ushbu hodisalarning klinik ahamiyati muhokama qilinadi. Metabolomik va epigenomik yondashuvlar eozinofillar bilan bog’liq kasalliklarning yangi biomarkerlarini aniqlash imkoniyatlarini kengaytirmoqda.[1]