OG‘IR REANIMATSION HOLATLARDA ATSIDOZ VA EOZINOFIL DYSFUNKSIYASI KO‘P A’ZO SHIKASTLANISHINI IZOHLASH MODELI - Kattayev Jo‘rabek; Normamaov Davlat (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
ANNOTATSIYA: Ushbu maqola og‘ir reanimatsion holatlarda kuzatiladigan metabolik atsidoz va eozinofil dysfunksiyasining o‘zaro bog‘liqligi hamda ushbu bog‘liqlik ko‘p a’zo shikastlanishi rivojlanishidagi mexanik roli haqida nazariy modelni taqdim etadi. Kritik kasalliklarda metabolik atsidoz deyarli doimiy holda uchraydi, ammo uning eozinofillar faoliyatiga ta’siri yetarlicha o‘rganilmagan. Eozinofillar nafaqat allergik va parazitar kasalliklarda, balki yallig‘lanish kaskadlarini modulyatsiya qilishda ham muhim rol o‘ynaydi. Maqolada atsidozning eozinofillarning migratsiya qobiliyati, sitokin ishlab chiqarish profili va apoptozga chidamliligiga ta’siri tahlil qilinadi. Ushbu o‘zgarishlar o‘z navbatida endotelial dysfunksiya, mikrosirkulyatsiya buzilishlari va o‘pka, buyrak hamda jigar yetishmovchiligining rivojlanishiga olib keladi. Taklif etilayotgan model klinik amaliyotda atsidoz darajasini to‘g‘irlash va eozinofil dysfunksiyasini erta aniqlash orqali ko‘p a’zo yetishmovchiligining oldini olish imkonini beradi. Modelning asosiy komponentlari: zanjirsimon biokimyoviy reaksiyalar, yallig‘lanish va immun disregulyatsiya o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirlarni o‘z ichiga oladi [1].