SURUNKALI ALKALOZ HOLATLARIDA BAZOFIL HUJAYRALAR FAOLIYATI PASAYISHI VA INFEKSIYAGA MOYILLIK EHTIMOLI - Azizov Dilmurod; Azimov Shohijaxon (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya: Ushbu maqola surunkali alkaloz holatlarida bazofil hujayralar faoliyatining pasayishi va natijada organizmning infeksiyalarga moyilligi oshishi muammosiga bag‘ishlangan. Alkaloz, ya’ni qon va to‘qimalarda pH ko‘rsatkichining me’yordan yuqori bo‘lishi, klinik amaliyotda nisbatan kam o‘rganilgan patologik holat hisoblanadi. So‘nggi yillarda olib borilgan tadqiqotlar alkalozning nafaqat markaziy asab tizimi va yurak-qon tomir tizimiga, balki immun tizim hujayralariga ham jiddiy salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini ko‘rsatmoqda. Ayniqsa, bazofillar - immun tizimning muhim hujayralari bo‘lib, ular allergik reaksiyalar va parazitar infeksiyalarga qarshi himoyada asosiy rol o‘ynaydi. Surunkali alkaloz sharoitida ushbu hujayralarning funksional holati o‘zgarishi, ularning degranulyatsiya qobiliyatining pasayishi va sitokin ishlab chiqarishining buzilishi kuzatiladi. Bazofillarning faoliyatining susayishi natijasida organizmning birinchi darajali himoya to‘siqlari zaiflashadi va turli patogen mikroorganizmlarga qarshi immun javob samaradorligi pasayadi. Maqolada alkalozning bazofil hujayralarga ta’sir mexanizmlari, jumladan hujayra ichidagi pH o‘zgarishlari, signal transduksiya yo‘llarining buzilishi va energetik metabolizmning o‘zgarishi batafsil tahlil qilinadi. Shuningdek, surunkali alkalozga chalingan bemorlarda infeksion kasalliklar ko‘payishi va ularning og‘ir kechishi epidemologik ma’lumotlar asosida asoslanadi. Maqola yakunida alkalozli bemorlarda infeksiyalarning oldini olish va immunitetni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha klinik tavsiyalar ishlab chiqilgan [1].