ATSIDOZ VA ALKALOZ FONIDA BAZOFIL HUJAYRALAR DISFUNKTSIYASI SHOSHILCHINCH TIBBIYOTDA ALLERGIK ASORATLARNI PROGNOZ QILISH MODELI - Tursunov Boburjon; Yoqubov Sirojiddin (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya: Ushbu sharxiy maqola atsidoz va alkaloz kabi kislota-ishqor muvozanatining buzilishlari fonida bazofil hujayralarning disfunksiyasini va ularning shoshilinch tibbiyotda allergik asoratlarni prognoz qilishdagi ahamiyatini keng qamrovli tahlil qilishga bag’ishlangan. Bazofil hujayralar organizmning allergik javob reaksiyalarida asosiy rol o’ynaydi, chunki ular yuqori affinlikdagi immunoglobulini E retseptorlari orqali allergenlar bilan o’zaro ta’sirlashganda degranulyatsiyaga uchrashadi va gistamin, geparin, leykotrienlar hamda boshqa yallig’lanish mediatorlarini chiqaradi [1]. Kislota-ishqor holatining o’zgarishi bazofillarning funktsional faolligiga, ularning degranulyatsiya qobiliyatiga va mediatorlarni ishlab chiqarish darajasiga sezilarli ta’sir ko’rsatishi mumkin [2]. Maqolada 2015-2025 yillar davomida nashr etilgan ilmiy tadqiqotlar asosida atsidoz va alkalozning bazofil hujayralar membranasining barqarorligi, ichki hujayra signalizatsiya yo’llari va allergenik stimullarga javob berish qobiliyatiga ta’siri batafsil yoritilgan. Shuningdek, kislota-ishqor muvozanatining buzilishi mavjud bo’lgan bemorlarda anafilaksiyaning rivojlanish xavfi va og’irlik darajasini baholash uchun prognostik model yaratish imkoniyatlari ko’rib chiqilgan [3]. Maqolada bazofil hujayralarning disfunksiyasi bilan bog’liq holda yuzaga keladigan allergik asoratlarni erta aniqlash va oldini olish strategiyalari taklif etilgan. Klinik amaliyotda kislota-ishqor buzilishlarini tezkor korrektsiya qilish orqali allergik reaksiyalarning og’ir shakllarini oldini olish mumkinligi asoslab berilgan [4]. Ushbu maqola shoshilinch tibbiyot mutaxassislari, allergologlar, reanimatologlar va laborantlar uchun amaliy ahamiyatga ega bo’lib, atsidoz va alkaloz fonida bazofil hujayralar disfunksiyasini erta tashxislash va davolash taktikasini tanlash bo’yicha tavsiyalar beradi.