BUYRAK YETISHMOVCHILIGI FONIDA KISLOTA-ISHQOR MUVOZANATI BUZILISHI VA EOZINOFILGA BOG‘LIQ YALLIG‘LANISH XAVFI - Hudoyqulov Zokir; G‘ulamnazarov Murodilla (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
ANNOTATSIYA: Ushbu maqola surunkali buyrak yetishmovchiligida rivojlanadigan ikkita o‘zaro bog‘liq patologik jarayon – metabolik atsidoz va eozinofil ishtirokidagi yallig‘lanishning molekulyar mexanizmlarini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Buyrak funksiyasining pasayishi natijasida organizmda protonlar to‘planishi va bikarbonat ishlab chiqarilishining kamayishi kislota-ishqor muvozanatining surunkali buzilishiga olib keladi. Ushbu holat nafaqat gemodinamik va endokrin o‘zgarishlar bilan, balki yallig‘lanish kaskadlarining faollashuvi bilan ham kechadi. So‘nggi tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, eozinofil granulotsitlar va ularning sekretor mahsuloti bo‘lgan eozinofil peroksidaza buyrak to‘qimasida fibroz va yallig‘lanish jarayonlarida muhim rol o‘ynaydi. Eozinofillarning buyrak interstitsiyasida to‘planishi va ularning peroksidaza fermenti orqali reaktiv kislorod turlarini hosil qilishi to‘qima shikastlanishining asosiy omillaridan biridir. Maqolada ushbu ikki patologik mexanizm – metabolik atsidozning yallig‘lanishga qo‘shgan hissasi va eozinofilga bog‘liq to‘qima remodellingi o‘rtasidagi o‘zaro aloqalar yoritilgan. Klinik va eksperimental tadqiqotlar natijalari asosida, buyrak yetishmovchiligi rivojlanishida kislota-ishqor buzilishlari va eozinofil infiltratsiyasining birgalikdagi patogenetik ahamiyati tahlil qilinadi.