UYQU TARTIBI VA UNING GIGIENASI - Manonova Bibisora (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
ANNOTATSIYA Ushbu maqolada inson hayotining uchdan bir qismini tashkil etadigan, lekin ahamiyati ko‘pincha kam baholanadigan biologik jarayon — uyqu, uning tartibi va gigienasi masalalari ilmiy nuqtai nazardan keng yoritiladi. Uyqu — bu nafaqat dam olish, balki bosh miya faoliyatini tiklash, xotirani mustahkamlash, immun tizimini quvvatlantirish va organizmda kechadigan ko‘plab biokimyoviy jarayonlarni boshqarib turuvchi murakkab fiziologik holatdir. Maqolada uyquning sekin to‘lqinli (NREM) va tezkor (REM) bosqichlari, sirkad ritmlar, melatonin gormonining roli batafsil tahlil qilinadi. Shuningdek, turli yoshdagi odamlar uchun uyqu me’yorlari, uyqu gigienasining asosiy qoidalari, uyquning buzilishi natijasida yuzaga keladigan kasalliklar (insomniya, uyqu apnoesi, narkolepsiya) hamda zamonaviy turmush tarzining (smartfon, “ko‘k yorug‘lik”, surunkali stress) uyquga salbiy ta’siri muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari to‘g‘ri uyqu tartibi va gigienaga rioya qilish jismoniy va aqliy salomatlik, hayot sifati va ish unumdorligini ta’minlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanligini tasdiqlaydi.