O‘SMA KASALLIKLARI PATOLOGIYASI VA KELIB CHIQISH SABABLARI - Yunusov Anvar (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
ANNOTATSIYA Ushbu maqolada zamonaviy tibbiyotning eng dolzarb muammolaridan biri — o‘sma (neoplastik) kasalliklarning patologiyasi va kelib chiqish sabablari ilmiy nuqtai nazardan keng yoritiladi. O‘sma — to‘qima hujayralarining nazoratsiz, avtonom va izchil ko‘payishi natijasida shakllanadigan patologik o‘sib boruvchi tuzilma bo‘lib, organizmning normal regulyator mexanizmlariga bo‘ysunmaydi. Maqolada o‘smalarning umumiy tasnifi, xavfsiz va xavfli o‘smalar o‘rtasidagi tafovutlar, hujayraviy va to‘qimaviy darajadagi patomorfologik o‘zgarishlar, kanserogenezning bosqichlari va molekulyar mexanizmlari batafsil tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘smalarning kelib chiqishida muhim rol o‘ynaydigan kimyoviy (tamaki tutuni, aflatoksin, asbest), fizik (ionlashtiruvchi nurlanish, ultrabinafsha nurlar), biologik (HPV, EBV, HBV, HCV, H. pylori) va genetik (onkogenlar, supressor genlar, irsiy sindromlar) omillar muhokama qilinadi. Onkogenez nazariyalari, kanserning olti asosiy belgisi (hallmarks of cancer), shuningdek zamonaviy tashxis usullari — gistologik, immunogistokimyoviy, molekulyar-genetik tekshiruvlar, vizualizatsiya texnologiyalari (KT, MRT, PET) hamda profilaktika tamoyillari ko‘rib chiqiladi.