PARODONTITDA YALLIG‘LANISH MEDIATORLARI VA MIKROSIRKULYATSIYA BUZILISHLARINING AHAMIYATI - Abdurahmonov Abdulaziz Qobiljonovich; Boboqulova Dilnoza Turdiqulovna (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya. Parodontit — tish tayanch apparatining surunkali yallig‘lanishli, destruktiv va biologik jihatdan murakkab kasalligi bo‘lib, uning markazida subgingival biofilmga javoban rivojlanadigan dizbiotik immun-yallig‘lanish reaksiyasi turadi. Kasallikning patogenezida nafaqat bakterial kolonizatsiya, balki mezbon organizmning disbalanslashgan immun javobi, komplement tizimi faollashuvi, neytrofillar va mononuklear hujayralar vositasidagi sitokin kaskadi, matriks metalloproteinazalar induksiyasi, RANKL vositasidagi osteoklastogenez, shuningdek mikrotsirkulyatsiya va to‘qima oksigenatsiyasining buzilishi hal qiluvchi o‘rin egallaydi. Parodontal cho‘ntakda yuzaga keladigan gipoksiya, oshgan tomir o‘tkazuvchanligi, patologik angiogenez va oksidlovchi stress yallig‘lanishni o‘z-o‘zini qo‘llab-quvvatlovchi holatga o‘tkazadi. Shu bois parodontitni oddiy lokal infeksiya sifatida emas, balki osteoimmun, mikroangiopatik va gipoksik komponentlarga ega bo‘lgan ko‘p bosqichli patofiziologik jarayon sifatida talqin qilish ilmiy va klinik jihatdan maqsadga muvofiqdir.