JISMONIY SHAXSLARDAN OLINADIGAN DAROMAD SOLIG‘I BO‘YICHA SOLIQ YENGILLIKLARINING SAMARADORLIGINI BAHOLASH VA IJTIMOIY RIVOJLANISHGA TA’SIRINI O‘RGANISH - To'lqin Ubaydullayev (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Hozirgi kunda jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i davlat budjeti daromadlarini shakllantirishda muhim fiskal vositalardan biri hisoblanadi. Mazkur soliq turi davlatning moliyaviy barqarorligini ta’minlash bilan bir qatorda, aholining ijtimoiy himoyasini kuchaytirish, daromadlar tengligini saqlash hamda iqtisodiy faollikni rag‘batlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, soliq yengilliklari tizimi aholining real daromadlarini qo‘llab-quvvatlashda va turmush darajasini yaxshilashda samarali instrument sifatida namoyon bo‘lmoqda. O‘zbekistonda 2019- yildan boshlab jismoniy shaxslar daromad solig‘i bo‘yicha yagona 12 foizlik stavkaning joriy etilishi soliq tizimini soddalashtirishga xizmat qildi. Ushbu islohot natijasida soliq bazasi kengaydi va rasmiy bandlik darajasi sezilarli oshdi. 2020-yilda jismoniy shaxslar daromad solig‘i bo‘yicha budjet tushumlari 15 trillion so‘mni tashkil etgan bo‘lsa, 2021-yilda 18 trillion so‘mga, 2022-yilda 24 trillion so‘mga, 2023-yilda 30 trillion so‘mga, 2024-yilda 42,4 trillion so‘mga yetdi. 2025-yilning birinchi yarmi yakunlariga ko‘ra esa ushbu ko‘rsatkich 24,8 trillion so‘mni tashkil etib, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 19,6 foizga oshgan.