VIII–XX ASRLAR QURʼONSHUNOSLIGI - Isomiddinov Toshtemir Sayfiddinovich (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya. Qurʼon tafsirining klassik davri VIII asrning ikkinchi yarmiga toʻgʻri keladi. Bu davrda muayyan Qurʼon matnlarini sharhlovchi dastlabki hadis toʻplamlari, keyinchalik esa umumiy hadis kulliyotlarida maxsus boblar paydo boʻldi. Dastlab oyatlarning maʼnolari va ularning nozil boʻlish sabablari (asbobun-nuzul) haqidagi hadislar umumiy hadis toʻplamlariga kiritilgan boʻlsa, keyinchalik ayrim mualliflar ularni alohida fasllarga ajratdilar. Ushbu mavzuga oid rivoyatlarni toʻplash bilan Shuʼba ibn al-Hajjoj (vof. 776), Molik ibn Anas (vof. 795), Vaqiʼ ibn al-Jarroh (vof. 812), Sufyon ibn Uyayna (vof. 814), Ravh ibn Uboda al-Qaysiy (vof. 820), Yazid ibn Horun as-Sulamiy (vof. 821) va Abd ur-Razzoq as-Sanʼoniy (vof. 827) kabi taniqli ulamolar shugʻullanganlar. Ularning tafsirga bagʻishlangan toʻplamlari bizning davrimizgacha yetib kelmagan, biroq ushbu hadislarning aksariyati boshqa manbalar tarkibidan joy olgan. Paygʻambar (s.a.v.) hayoti bilan bogʻliq oyatlarning sharhi esa u zotning siyratlarida (biografik janr) bayon etilgan.