QUYMA DETALLAR STRUKTURASINI TAKOMILLASHTIRISH ORQALI YEYILISHGA BARDOSHLILIGINI OSHIRISH. - G’oziyev O.S (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2025)
Annotatsiya. Mazkur maqolada yuqori margansovli po‘lat asosidagi quyma detallar strukturasini takomillashtirish orqali ularning yeyilishga bardoshliligini oshirish masalalari yoritilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi — po‘lat quyma buyumlarda mikrostrukturani barqarorlashtirish, donalar o‘lchamini mayda qilish hamda nometall qo‘shimchalar miqdorini kamaytirish orqali detallar xizmat muddatini uzaytirishdan iborat. Ishda metallografik tahlil, kimyoviy tarkibni aniqlash, issiqlik ishlov rejimlarini optimallashtirish va kompleks modifikatsiya usullari qo‘llanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, Ca–Ba–Ti–REE asosidagi modifikatorlardan foydalanish austenit donalarini 1–2 ball dan 3–4 ballgacha maydaroq holatga keltirgan, bu esa metallning mexanik xossalarini, ayniqsa yeyilishga bardoshliligini 25–30 % ga oshirgan. Issiqlik ishlov jarayonlarining to‘g‘ri tanlanishi (qizdirish, so‘ndirish, bo‘shatish) metallning karbid fazalarini kamaytirib, matritsa tuzilishini birxillashtirgan. Olingan natijalar O‘zbekistonning tog‘-kon va mashinasozlik korxonalarida ishlab chiqarilayotgan yeyilishga bardoshli detallar sifatini yaxshilash, import o‘rnini bosuvchi yuqori samarali po‘lat quyma mahsulotlar yaratish uchun muhim ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etadi.Kalit so‘zlar: yuqori margansovli po‘lat, quyma detallar, modifikatsiya, mikroligirlash, mikrostruktura, yeyilishga bardoshlilik, austenit donalari..