GIDROTEXNIK INSHOOTLARDA SUV HISOBINI RAQAMLASHTIRISHDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR - Nuriddinov Sardor Boboyarovich; Ergashov Baxrom; G‘ofurov Shovkatjon Norqul o‘g‘li (Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2025)
Аnnotatsiya. Suv resurslarining aniq hisobini amalga oshirish, iste’molchiga kerakli  suv  miqdorini  o‘z  vaqtida  yetkazib  berish  bugungi  kunda  eng  dolzarb masalalardan  biridir.  Hozirda  gidrotexnika  inshootlaridan  samarali  foydalanishda innovatsion  texnologiyalarning  zarurati  oshib  bormoqda.  Suv  hisobini raqamlashtirishda turli xil qurilmalar mavjud bo‘lib, ulardan foydalanishda energiya, iqtisodiy texnologik muammolar qatorida gidravlik jihatlar ham alohida e’tibor talab etadi. Ma’lumki, gidrotexnik  inshootlarda  suv  sarfi  hisobini  amalga  oshirish  va boshqarishda turli xil darvoza “zatvor”lardan keng foydalaniladi. Gidravlik nuqtayi nazaridan  inshootlardagi  darvozalardan  suv  o‘tishi  ancha  murakkab  jarayon.  Suv sathini nazorat qilish va о‘lchash uchun kо‘p funksiyali qurilmalardan foydalanish zarurati  tug‘iladi.  Mazkur  maqola  gidrotexnik  inshootlardan o‘tayotgan suv sarfini aniqlashni  raqamlashtirishga  qaratilgan.  Gidrotexnik  inshootlar  zatvorlari  ostidan o‘tayotgan  suv  sarfini  aniqlashda  ham  yuqori  b’efdagi,  ham  pastki  b’efdagi jarayonlarni inobatga olib, suv hisobini raqamlashtirishning gidravlik modeli ishlab chiqilgan. Gidrotexnik inshootlar zatvorlarining yuqori va pastki b’eflarida suv sathi o‘zgarishini vertikal harakatlanadigan yassi gidrotexnik zatvor ko‘tarilishiga bog‘liq ravishda aniqlashning hisoblash usuli tavsiya etildi. Gidrotexnik inshoot zatvorlarida suv sathi va sarfini nazorat qilish hamda о‘lchashni boshqarish tizimining strukturaviy sxemasi ishlab chiqildi.