O‘ZBEKISTONDA YOSHLAR ORASIDA STOMATOLOGIK MUAMMOLARNING EPIDEMIOLOGIYASI (KARIES VA PARADONT KASALIKLARI MISOLIDA) - Qodirova.G.H,; Mansurov M.M, (Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2025)
Mavzuning dolzarbligi: Bugungi kunda butun dunyoda, jumladan O‘zbekiston Respublikasida ham yoshlar orasida stomatologik muammolar, ayniqsa tish kariesi va parodont  kasalliklari  keng  tarqalgan.  Jahon  sog‘liqni  saqlash  tashkiloti  (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, maktab yoshidagi bolalarning 60–90 % ida kamida bitta karies o‘chog‘i aniqlanadi. O‘zbekiston bo‘yicha o‘tkazilgan epidemiologik tadqiqotlarda esa 12 yoshli bolalarda karies tarqalishi 65–70 % ni tashkil etishi, ayrim viloyatlarda esa bu ko‘rsatkich 80–90 % gacha yetishi aniqlangan. Erta yoshdagi bolalarda (3–6 yosh) esa  karies  90  %  dan  ortiq  hollarda  uchraydi.Parodontal  kasalliklar  yuvinil  davrida sog‘liq uchun jiddiy muammo hisoblanadi. Bu kasalliklarning dastlabki belgilari  — milkning yallig‘lanishi, shishishi, qonashga moyilligi hamda patalogik cho‘ntaklarning paydo  bo‘lishidir.  Ushbu  o‘zgarishlar  vaqtida  aniqlanib,  davolanmasa,  asta-sekin to‘qimalarning chuqur zararlanishiga, alveolyar suyakka zarar yetishiga va oxir-oqibat tishlarning  muddatidan  oldin  yo‘qotilishiga  olib  keladi.Og'iz  bo'shlig'i  muammolar nafaqat sog'liq, balki ijtimoiy iqtisdiy sohalarga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Ular bolalarning o'qishdagi  faoliyatini  pasaytradi,  og'riq  va  noqulaylik  tufayli  hayot  sifatini yomonlashtradi.Shu  sababli  yoshlar  orasida  og'iz  bo'shlg'i  kasalliklarning epidemiologiyasini chuqur o'rganish,  ularning xavf omillarini va oqibatlarini tahlil qilish  hamda  samarali  profilaktika  choralarini  ishlab  chiqish  bugungi  kunda  og'iz bo'shlig'ining eng dolzarb masalalaridam biri hisoblanadi.