JISMONIY MASHQLARNING ORGANIZMGA TA’SIRI: SHAKLI, MAZMUNI VA AHAMIYATI - Yo‘ldoshev Uchqun Anvarovich (Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Kirish Zamonaviy  globallashuv  sharoitida  inson  salomatligini  saqlash  va mustahkamlash  jamiyat  taraqqiyotining  muhim  omillaridan  biri  hisoblanadi. Texnologiyalar  rivojlanishi,  ishlab  chiqarishning  avtomatlashtirilishi  va  axborot texnologiyalarining  keng  joriy  etilishi  natijasida  insonlarning  kundalik  jismoniy faolligi sezilarli darajada kamayib bormoqda.  Kamharakat (sedentar)  turmush tarzi, noto‘g‘ri  va  muvozanatsiz  ovqatlanish,  shuningdek,  psixoemotsional  zo‘riqish  va stress holatlari turli surunkali kasalliklarning — xususan, yurak-qon tomir, endokrin va asab tizimi kasalliklarining ko‘payishiga olib kelmoqda. Shu  nuqtai  nazardan,  jismoniy  mashqlar  inson  salomatligini  saqlash, organizmning funksional imkoniyatlarini oshirish hamda kasalliklarning oldini olishda muhim  profilaktik  vosita  sifatida  namoyon  bo‘ladi.  Ilmiy  tadqiqotlar  shuni ko‘rsatadiki,  muntazam  ravishda  bajariladigan  jismoniy  mashqlar  yurak-qon  tomir tizimi  faoliyatini  yaxshilaydi,  modda  almashinuvini  faollashtiradi,  immunitetni mustahkamlaydi hamda insonning umumiy ish qobiliyatini oshiradi. Bundan tashqari, jismoniy faollik insonning ruhiy salomatligiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Xususan, u stress darajasini kamaytiradi, kayfiyatni yaxshilaydi, depressiya va xavotir holatlarining oldini olishga yordam beradi. Jismoniy mashqlar jarayonida organizmda “baxt gormonlari” deb ataluvchi biologik faol moddalar ajralib chiqadi, bu esa insonning psixologik holatini barqarorlashtiradi. Jismoniy  mashqlarning  samaradorligi  ularning  shakli  va  mazmuniga  bevosita bog‘liqdir. Mashqlarni to‘g‘ri tashkil etish, individual xususiyatlarni hisobga olish va ilmiy asoslangan yondashuvni qo‘llash orqali maksimal natijalarga erishish mumkin.