QO'QON SHAHRIDA YASHIL HUDUDLAR QISQARISHINING MASOFADAN ZONDLASH TEXNOLOGIYALARI YORDAMIDA MONITORINGI - D.G‘. Mo‘minov; I.A.Ahmadjonov (Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya.  Zamonaviy  urbanizatsiya  jarayonlarining  jadallashuvi  shahar ekotizimlarida  yashil  hududlar  salmog'ining  izchil  qisqarishiga  zamin  yaratmoqda. Mazkur muammo ayniqsa O'rta Osiyo mintaqasining tarixiy shaharlarida — jumladan, Qo'qon  shahrida  —  alohida  keskinlik  kasb  etmoqda,  chunki  bu  hududlarda  yer foydalanish tarkibidagi transformatsiya ko'pincha tizimli monitoring tizimidan chetda qoladi.  Ushbu  tadqiqot  Qo'qon  shahri  misolida  yashil  hududlar  dinamikasini masofadan  zondlash  va  geofazoviy  tahlil  usullari  yordamida  kompleks  o'rganishga qaratilgan.  Tadqiqotda  Landsat  (TM/OLI)  va  Sentinel-2  sun'iy  yo'ldosh platformalaridan olingan ko'p vaqtli tasvirlar asosida 2000–2023 yillar oralig'idagi yer qoplami o'zgarishlari tahlil etilgan. NDVI (Normallashtrilgan Differentsial Vegetatsiya Indeksi) ko'rsatkichlarini dinamik interpretatsiya qilish orqali vegetatsiya zichligidagi mavsumiy va ko'p yillik tendentsiyalar aniqlangan. GIS muhitida amalga oshirilgan geofazoviy  tahlil  shahar  landshaft  transformatsiyasining  fazoviy  qonuniyatlarini  va yashil  hududlarning  qisqarish  intensivligini  kvantitativ  baholash  imkonini  bergan. Olingan  natijalar  ko'rsatishicha,  o'rganilgan  davr  mobaynida  shahar  yashil  qoplami yuqori iqtisodiy faollik zonalarida sezilarli darajada qisqargan, bu esa urbanizatsiya bosimining  ekologik  landshaftga  bevosita  ta'sirini  tasdiqlaydi.  Tadqiqot  natijalari shahar  ekologik  monitoringi  tizimini  takomillashtirish,  yashil  infratuzilmani rejalashtirish va mintaqaviy barqaror rivojlanish konsepsiyalarini ishlab chiqish uchun ilmiy-metodologik asos vazifasini o'taydi.