NEFT QAZIB CHIQARISHDA CHUQURLIK NASOSLARI ISHI KO’RSATGICHLARIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR - Abdirazakov Akmal Ibragimovich; Soatov Jahongir G‘afur o‘g‘li (Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
АNNOTATSIYA Ushbu  maqolada  neft  quduqlari  xom-ashyosi  tarkibiy  qismlari  o‘zgarishiga bog‘liq ravishda chuqurlik nasoslarning ish qobiliyatiga ta’sir etuvchi omillar va uni bartaraflash usullarini tadqiq qilish orqali quduqlardan neft olish miqdorini oshirish ishning asosiy vazifasi qilib qo‘yildi. Neft konlaridagi mahsuldor qatlamlarni suvlanish darajasining oshib ketganligi mexanik holatda qazib olish jarayonida, yig‘ish va tovar neftni  tayyorlashda  murakkabliklarni  keltirib  chiqaradi.    Bunday  turdagi murakkabliklarga teskari turdagi katta qiymatga ega bo‘lgan va qovushqoq suvneft emulsiyalarining  paydo  bo‘lishidir.  Shtangali  chuqurlik  nasoslarlari  ishlatish jarayonlarida  sodir  bo‘ladigan  murakkabliklar  va  ularni  nasoslarning  ish ko‘rsatgichlariga  ta’sir  etishini  bartaraf  qilish  choralarini  takomillashtirish muammolari  bo‘yicha      ko‘pgina  olimlar  ilmiy  ish  olib  borishgan.  Barqaror emulsiyalar shtangali chuqurlik nasos (shtangali chuqurlik nasoslari) qo‘llanilganda shtangalarni  uzilib  ketishiga,  markazdan  qochma  elektr  nasos  (MQEN)  da  elektr qismlarini  uzilishiga  va  BED  (botma  elektr  dvigatellarni)  o‘z  muddatidan  oldin ta’mirlash  ishlarini  olib  borishni  talab  qiladi.  Shtangali  chuqurlik  nasoslarining kamerasini to‘liq suyuqlik bilan to‘lmaganligi tufayli  hamda shtangaga beriladigan cho‘zuvchi  kuchlanishning  ta’sirida  markazdan  qochma  elektr  nasosning  ishchi organlarida  gidravlik  qarshilikni  kuchayishi  hisobiga  kunlik  uzatish  ko‘rsatgichi  2 martaga kamayib ketadi. Neft qazib chaqrishda chuqurlik nasoslarni ishlatish jarayoni ish ko‘rsatkichlariga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan olillar,  ya’ni neft tarkibidagi erigan gazlarning ajralib chiqishi, qum zaralari, og‘ir uglevodorodlarning quduq ko‘targilari va nasos ishchi qismlarida chukib qolishi kabi salbiy olillari va ta’sir oqibatlari haqida ma’lumotlar keltirilgan.