FOTOELEKTROKOLORIMETR ASOSIDAGI KOLORIMETRIK TAHLILLARDA TASHQI SIFAT NAZORATI (EQA/PT) VA INTERLABORATOR TAQQOSLASHNING AHAMIYATI - XAMROXO‘JAYEV IBROXIMXO‘JA JALOLIDDIN O‘G‘LI, (Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya Fotoelektrokolorimetr asosida bajariladigan kolorimetrik tahlillarda tashqi sifat nazorati  (EQA/PT)  va  interlaborator  taqqoslashning  laboratoriya  natijalari ishonchliligi va metrologik izchilligini ta’minlashdagi rolini tahlil qilish.  Usullar. WHO va boshqa tashkilotlarning EQA bo‘yicha tavsiyalari, fotometrik o‘lchovlar  uchun  tashqi  sifat  nazorati  dasturlari  hamda  fotometrik  absorbtsiya o‘lchovlarining  interlaborator  baholashiga  oid  ilmiy  maqolalar  tahlil  qilindi. Fotoelektrokolorimetrda  bajariladigan  tipik  glukoza  yoki  bilirubin  tahlili  misolida laboratoriya ichki nazorati va tashqi sifat nazorati natijalari o‘rtasidagi bog‘lanishni ko‘rsatuvchi soddalashtirilgan model ishlab chiqildi.  Natijalar. Adabiyotlarda fotometrik absorbtsiya o‘lchovlari bo‘yicha 600-800 laboratoriya  qatnashgan  tashqi  sifat  nazorati  dasturlarida  ishtirokchi  laboratoriyalar natijalari dispersiyasi normal taqsimotdan chetga chiqishi, value-larning katta qismi tor oraliqda  to‘plansa-da,  taxminan  10%  laboratoriya  natijalari  2-3  barobar  keng diapazonda  joylashgani  ko‘rsatilgan.  Global  so‘rov  natijalariga  ko‘ra,  ko‘pchilik laboratoriyalar EQA dasturlarida ishtirok etsa-da, ularning natijalarini umumiy sifat tizimiga  integratsiya  qilish  va  EQA  ma’lumotlaridan  metod  va  uskunani takomillashtirishda foydalanishda bo‘shliqlar mavjud. Modellash shuni ko‘rsatdiki, bir xil EQA namunasi uchun laboratoriya natijalarining ±10-15% diapazonida tarqalishi, agar davriy tahlil qilinmasa, klinik qarorlar uchun sezilarli sistematik farqlarga olib kelishi mumkin.  Xulosa. Fotoelektrokolorimetr apparatlarida bajariladigan kolorimetrik tahlillar uchun  EQA/PT  dasturlarida  muntazam  ishtirok  etish,  interlaborator  taqqoslash natijalarini  tahlil  qilish  va  aniqlangan  og‘ishlar  bo‘yicha  tuzatish  choralari  ko‘rish laboratoriya  natijalarining  izchilligi  va  metrologik  izchilligini  ta’minlashda  muhim mexanizm hisoblanadi.