ENDOSKOP APPARATLARIDA TEXNIK XIZMAT KO‘RSATISHNING OPTIK TASVIR SIFATIGA TA’SIRI - MAXAMMADSHOKIROV SANJARBEK BAXTIYOR O‘G‘LI (Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Endoskop  apparatlariga  texnik  xizmat  ko‘rsatish  va  optik  tizimni parvarishlashning tasvir sifati - rezolyutsiya, yorqinlik va kontrast - ga ta’sirini tahlil qilish  hamda  optik  degradatsiyani  kamaytirishga  qaratilgan  servis  strategiyasini asoslash.  Usullar.  Endoskop  optik  tizimi  degradatsiyasi  bo‘yicha  ko‘p  markazli tadqiqotlar,  endoskop  optikasini  tekshirish  usullari  va  yoritish  tizimining  eskirishi haqidagi ilmiy manbalar tahlil qilindi. Rigid va moslashuvchan endoskoplarning optik qismlari  (distal  oynacha,  linzalar,  optik  tolalar)  hamda  yoritish  tizimi (halogen/ksenon/LED)  uchun  soddalashtirilgan  ekspluatatsion  model  tuzilib, “servisgacha” va “servisdan keyin” tasvir sifati ko‘rsatkichlari - rezolyutsiya, yorqinlik va kontrast - faraziy sonli misollar asosida solishtirildi.  Natijalar. Adabiyot ma’lumotlariga ko‘ra, klinik sharoitda ishlatiladigan rigid endoskoplarning  taxminan  uchdan  bir  qismida  optik  degradatsiya  bosqichlari  fokal nuqsonlar,  yorqinlikning  umumiy  pasayishi  va  tasvirning  markaz/periferiyasida kontrastning  yo‘qolishi  orqali  namoyon  bo‘ladi.  Modellash  natijalarida  servisgacha holatda tasvir rezolyutsiyasi 40 chiziq/mm dan 28 chiziq/mm gacha, yorqinlik nisbati esa  100%  dan  65-70%  gacha  pasayishi,  servisdan  keyingi  optik  tozalash  va komponentlarni  almashtirish  natijasida  bu  ko‘rsatkichlar  mos  ravishda  38-40 chiziq/mm va 90-95% gacha tiklanishi ko‘rsatildi.  Xulosa. Endoskop apparatlarida texnik xizmat va optik parvarish tasvir sifatini saqlab qolish, kichik lezyonlarni aniqlash imkoniyatini oshirish va bemor xavfsizligini ta’minlash uchun zarurdir. Optik tizimni muntazam tekshirish, yoritgich intensivligini nazorat qilish va degradatsiya belgilari paydo bo‘lganda komponentlarni o‘z vaqtida almashtirish  klinik  amaliyotda  yuqori  sifatli  endoskopik  tasvirni  saqlashga  xizmat qiladi.