ELEKTR TAQSIMLASH TARMOQLARIDA AVTOMATLASHTIRILGAN MONITORING TIZIMLARINING ENERGIYA SAMARADORLIGIGA TA’SIRI - Yo’lchiyev Mash’albek Erkinovich; Shavkatov Muhammadjon Umidjon o’gli (Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Kirish Elektr  energetikasi  har  qanday  mamlakat  iqtisodiyotining  muhim  asosi hisoblanadi. Elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish va taqsimlash jarayonlarida energiya  isroflarini  kamaytirish,  tizimning  ishonchliligi  va  samaradorligini  oshirish dolzarb  vazifalardan biridir.  An’anaviy  elektr  taqsimlash  tarmoqlari  ko‘pincha  eski texnologiyalar  va  cheklangan  monitoring  imkoniyatlari  tufayli  yuqori  energiya yo‘qotishlariga duch keladi. Bu esa iqtisodiy va ekologik jihatdan salbiy oqibatlarga olib keladi. Shu sababli, zamonaviy avtomatlashtirilgan monitoring tizimlarini joriy etish orqali energiya samaradorligini oshirishga bo‘lgan ehtiyoj tobora ortib bormoqda. Ushbu  tezisda  elektr  taqsimlash  tarmoqlarida  avtomatlashtirilgan  monitoring tizimlarining energiya samaradorligiga ta’siri atroflicha o‘rganiladi. Xususan, SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) va ASKUE (Elektr energiyasini hisobga olish  va  nazorat  qilishning  avtomatlashtirilgan  tizimi)  kabi  tizimlarning  ishlash prinsiplari, ularning tarmoqdagi energiya isroflarini kamaytirishdagi roli, shuningdek, aqlli tarmoqlar (Smart Grid) konsepsiyasi doirasida bu tizimlarning ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari elektr taqsimlash tarmoqlarida energiya samaradorligini oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berishga qaratilgan.