ATSIDOZ VA ALKALOZ FONIDA BAZOFIL HUJAYRALAR DISFUNKTSIYASI SHOSHILCHINCH TIBBIYOTDA ALLERGIK ASORATLARNI PROGNOZ QILISH MODELI - Tursunov Boburjon; Yoqubov Sirojiddin (Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya:  Ushbu  sharxiy  maqola  atsidoz  va  alkaloz  kabi  kislota-ishqor muvozanatining buzilishlari fonida bazofil hujayralarning disfunksiyasini va ularning shoshilinch  tibbiyotda  allergik  asoratlarni  prognoz  qilishdagi  ahamiyatini  keng qamrovli tahlil qilishga bag'ishlangan. Bazofil hujayralar organizmning allergik javob reaksiyalarida asosiy rol o'ynaydi, chunki ular yuqori affinlikdagi immunoglobulini E retseptorlari  orqali  allergenlar  bilan  o'zaro  ta'sirlashganda  degranulyatsiyaga uchrashadi  va  gistamin,  geparin,  leykotrienlar  hamda  boshqa  yallig'lanish mediatorlarini  chiqaradi  [1].  Kislota-ishqor  holatining  o'zgarishi  bazofillarning funktsional faolligiga, ularning degranulyatsiya qobiliyatiga va mediatorlarni ishlab chiqarish  darajasiga  sezilarli  ta'sir  ko'rsatishi  mumkin  [2].  Maqolada  2015-2025 yillar davomida nashr etilgan ilmiy tadqiqotlar asosida atsidoz va alkalozning bazofil hujayralar  membranasining  barqarorligi,  ichki  hujayra  signalizatsiya  yo'llari  va allergenik stimullarga javob berish qobiliyatiga ta'siri batafsil yoritilgan. Shuningdek, kislota-ishqor muvozanatining buzilishi mavjud bo'lgan bemorlarda anafilaksiyaning rivojlanish  xavfi  va  og'irlik  darajasini  baholash  uchun  prognostik  model  yaratish imkoniyatlari  ko'rib  chiqilgan  [3].  Maqolada  bazofil  hujayralarning  disfunksiyasi bilan bog'liq holda yuzaga keladigan allergik asoratlarni erta aniqlash va oldini olish strategiyalari  taklif  etilgan.  Klinik  amaliyotda  kislota-ishqor  buzilishlarini  tezkor korrektsiya  qilish  orqali  allergik  reaksiyalarning  og'ir  shakllarini  oldini  olish mumkinligi asoslab berilgan [4]. Ushbu maqola shoshilinch tibbiyot mutaxassislari, allergologlar, reanimatologlar va laborantlar uchun amaliy ahamiyatga ega bo'lib, atsidoz  va  alkaloz  fonida  bazofil  hujayralar  disfunksiyasini  erta  tashxislash  va davolash taktikasini tanlash bo'yicha tavsiyalar beradi.