PARODONTITDA YALLIG‘LANISH MEDIATORLARI VA MIKROSIRKULYATSIYA BUZILISHLARINING AHAMIYATI - Abdurahmonov Abdulaziz Qobiljonovich,; Boboqulova Dilnoza Turdiqulovna, (Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya. Parodontit — tish tayanch apparatining surunkali yallig‘lanishli, destruktiv va biologik jihatdan murakkab kasalligi bo‘lib, uning markazida subgingival biofilmga javoban rivojlanadigan dizbiotik immun-yallig‘lanish reaksiyasi turadi. Kasallikning patogenezida  nafaqat  bakterial  kolonizatsiya,  balki  mezbon  organizmning disbalanslashgan  immun  javobi,  komplement  tizimi  faollashuvi,  neytrofillar  va mononuklear  hujayralar  vositasidagi  sitokin  kaskadi,  matriks  metalloproteinazalar induksiyasi, RANKL vositasidagi osteoklastogenez, shuningdek mikrotsirkulyatsiya va  to‘qima  oksigenatsiyasining  buzilishi  hal  qiluvchi  o‘rin  egallaydi.  Parodontal cho‘ntakda  yuzaga  keladigan  gipoksiya,  oshgan  tomir  o‘tkazuvchanligi,  patologik angiogenez  va  oksidlovchi  stress  yallig‘lanishni  o‘z-o‘zini  qo‘llab-quvvatlovchi holatga  o‘tkazadi.  Shu  bois  parodontitni  oddiy  lokal  infeksiya  sifatida  emas,  balki osteoimmun, mikroangiopatik va gipoksik komponentlarga ega bo‘lgan ko‘p bosqichli patofiziologik  jarayon  sifatida  talqin  qilish  ilmiy  va  klinik  jihatdan  maqsadga muvofiqdir.