ELEKTROMOBIL BATAREYALARINING ISHLASHIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR TAHLILI - Shermirzayev Yaxyobek Otabek o‘g‘li,; Nazirov Ismailjon Tashtemirovich, (Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya Ushbu  maqolada  elektromobillarda  qo‘llaniladigan  litiy-ion  batareyalarning ishlash  samaradorligi,  xizmat  muddati  va  degradatsiya  jarayonlariga  ta’sir  etuvchi asosiy  omillar  tahlil  qilindi.  Bugungi  kunda  elektromobillar  transport  sohasida ekologik toza, energiya tejamkor va innovatsion yechim sifatida keng rivojlanmoqda. Shu  bilan  birga,  elektromobilning  asosiy  va  eng  qimmat  tarkibiy  qismlaridan  biri bo‘lgan  batareya  bloki  uning  yurish  masofasi,  quvvatlanish  tezligi,  ekspluatatsion ishonchliligi va umumiy iqtisodiy samaradorligini belgilab beradi. Xalqaro energetika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilda elektromobillar global batareya talabining asosiy  manbai  bo‘lib  qolgan  va  EV  batareyalari  joylashtirilishi  1,2  TWh  darajaga yetgan.  Bu  esa  mazkur  yo‘nalishdagi  ilmiy  tadqiqotlarning  dolzarbligini  yanada oshiradi.  Tadqiqotda  harorat  rejimi,  zaryadlash  va  razryadlash  tezligi,  zaryad  holati, chuqur  razryadlanish  darajasi,  batareya  kimyoviy  tarkibi,  haydash  uslubi,  sovutish tizimi,  batareyani  boshqarish  tizimi  hamda  tashqi  muhit  sharoitlarining  batareya ishlashiga ta’siri o‘rganildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, yuqori harorat, tez-tez DC fast charging rejimidan foydalanish, batareyani 100 foizgacha zaryadlab uzoq saqlash yoki juda  past  zaryadgacha  tushirish  litiy-ion  batareyalarda  sig‘im  kamayishi  va  ichki qarshilik  ortishini  tezlashtiradi.  Shu  sababli  batareyaning  optimal  ishlashi  uchun issiqlik boshqaruvi, mo‘tadil zaryadlash strategiyasi, 20–80 foiz oralig‘ida foydalanish va BMS algoritmlarini takomillashtirish muhim hisoblanadi.