QO‘SHCHINORSOY QOYATOSH RASMLARI - Oynazarov Xoliyor G‘oyibnazarovich; Abdurashidov Davronbek Abdurashidovich; Xurramov Feruz Davlat o‘g‘li (Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
O‘zbekiston  hududida  ilk  san’at,  yozuv  va  ma’naviy  madaniyatning  paydo bo‘lishi hamda rivojlanishi haqida ma’lumot beruvchi manbaalardan biri bu qoyatosh rasmlaridir. Qoyatosh rasmlarini o‘rganish orqali nafaqat qadimgi ajdodlarimizning estetik,  balki  diniy  dunyoqarashi,  xo‘jalik  mashg‘uloti  va  kundalik  turmush-tarzi haqida ham xulosalar chiqarish mumkin.  Bugungacha Markaziy Osiyo mintaqasida 1300 dan ortiq qoyatosh suratlari manzili aniqlangan va hisobga olingan. Ulardan 250 ga  yaqini  O‘zbekiston  hududida  joylashgan.  Respublikamizda  bu  kabi  qoyatosh yodgorliklari ko‘plab uchraydi.  Bu  madaniy  yodgorliklar  tosh,  jez,  temir,  po‘lat,  yoki  boshqa  hildagi  qattiq buyumlar yordamida o‘yish, urib-cho‘kichlash, chizish va ishqalash vositasi natijasida ishlangan  rasmlardir.  Bunday  uslubda  ishlangan  rasmlar  fanda  petrogliflar  ya’ni toshlarga ishlangan rasmlar deb ataladi. (A. Xolmatov 2016) Petrogliflar (yunoncha “petro”- tosh, “glyphe” – o‘yish) ya’ni toshga o‘yma naqsh solish deb yuritiladi (M. Xo‘janazarov 2018). Petrogliflar respublikamiz hududida joylashgan deyarli barcha tog‘larda  uchraydi. Bunday tizmalarga Qorjontog‘, Chotqol, Hisor, Pskom, Ugom, Qotrontog‘,  Morguzar,  Nurota,  Oqtog‘,  Qoratog‘,  Ko‘hitangtog‘,  Zirabuloq, Bukantog‘ va boshqa shu kabi tog‘ tizmalarini kiritish mumkin.