VIII–XX ASRLAR QURʼONSHUNOSLIGI - Isomiddinov Toshtemir Sayfiddinovich, (Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2026)
Annotatsiya.  Qurʼon  tafsirining  klassik  davri  VIII  asrning  ikkinchi  yarmiga toʻgʻri  keladi.  Bu  davrda  muayyan  Qurʼon  matnlarini  sharhlovchi  dastlabki  hadis toʻplamlari, keyinchalik esa umumiy hadis kulliyotlarida maxsus boblar paydo boʻldi. Dastlab  oyatlarning  maʼnolari  va  ularning  nozil  boʻlish  sabablari  (asbobun-nuzul) haqidagi  hadislar  umumiy  hadis  toʻplamlariga  kiritilgan  boʻlsa,  keyinchalik  ayrim mualliflar ularni alohida fasllarga ajratdilar. Ushbu mavzuga oid rivoyatlarni toʻplash bilan Shuʼba ibn al-Hajjoj (vof. 776), Molik ibn Anas (vof. 795), Vaqiʼ ibn al-Jarroh (vof. 812), Sufyon ibn Uyayna (vof. 814), Ravh ibn Uboda al-Qaysiy (vof. 820), Yazid ibn Horun as-Sulamiy (vof. 821) va Abd ur-Razzoq as-Sanʼoniy (vof. 827) kabi taniqli ulamolar  shugʻullanganlar.  Ularning  tafsirga  bagʻishlangan  toʻplamlari  bizning davrimizgacha yetib kelmagan, biroq ushbu hadislarning aksariyati boshqa manbalar tarkibidan joy olgan. Paygʻambar (s.a.v.) hayoti bilan bogʻliq oyatlarning sharhi esa u zotning siyratlarida (biografik janr) bayon etilgan.